Họ Tô xã Lại Trì (nay là xã Vũ Tây) Huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình


Doanh nghiệp may mặc trên địa bàn xã Vũ Tây tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương (Ảnh TL)

Làng Lại Trì là đất quai đê lấn biển. Khoảng 300 năm trước, 5 dòng họ Nguyễn, Bùi, Vũ, Trần, Hà đã đến lập ấp khai hoang cấy lúa. Làng Lại Trì có đình thờ Đức Khổng Minh Không, sau đình là nghĩa địa ngũ tộc (5 chi họ nói trên).

Sau đó khoảng năm 1830, cụ Tổ Họ Tô không biết tên là gì, từ đâu đến Lại Trì định cư lập nghiệp. Theo lời truyền lại thì cụ từ Tiền Hải sang. Nhưng cũng có thể cụ từ làng Thượng Tầm, nay là xã Đông Hoàng, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình sang vì hai làng chỉ cách nhau 1 con sông Trà Lý, mà ở Đông Hoàng có 1 dòng Họ Tô lớn có đến 1500 hộ với hơn 5.000 nhân khẩu. Do đến sau, các khu đất tốt, các chi họ đến trước đã chiếm hết, nên cụ Tổ Họ Tô phải khai phá đào ao, vượt thổ, khai hoang làm ruộng, đơm đó, cất vó kiếm tôm cá. Cụ sinh được 3 con trai ra lập nghiệp ở riêng thành 3 cành, nhưng con cháu cũng không biết tên các Cụ Thế tổ này.

Đến đời thứ ba, ngành cả sinh được các cụ Tô Dưỡng, Tô Dụng, Tô Thung; ngành hai sinh được các cụ Tô Tiệm, Tô Cận; ngành ba sinh hđược cụ Tô Mừng.

Họ Tô xã Vũ Tây nay đã phát triển đến đời thứ 9 với khoảng 130 hộ, 400 nhân khẩu, sinh sống ở Thái Bình là đông nhất với 95 hộ khoảng 250 nhân khẩu. Còn 35 hộ với 140 nhân khẩu đi làm ăn định cư ở các tỉnh Thái Nguyên, Phú Thọ, Hà Nội, Quảng Ninh, Bình Phước.

Số sống ở quê chủ yếu làm nông nghiệp nên không có người giầu, kinh tế khá khoảng 15%, trung bình khoảng 70%, còn 15% vẫn thuộc hộ nghèo và cận nghèo.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chi họ có 20 người tham gia lực lượng vũ trang, có 2 liệt sỹ và 3 thương binh.

Trong họ có 14 người có bằng đại học, trong đó có 2 Thạc sĩ.

Có bà Trần Thị Dung sinh năm 1976 là con dâu Họ Tô xã Vũ Tây, nhánh Thái Nguyên có bằng Thạc sĩ là Thành ủy viên, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Thái Nguyên.

Chi họ đã xây dựng  mộ Tổ ông, Tổ bà năm 1992; xây dựng nhà thờ họ năm 2003. Tổng kinh phí hết 160 triệu đồng và 60 ngày công lao động.

Giỗ Tổ ông ngày 11 tháng Năm, giỗ Tổ bà ngày 20 tháng Tám, đặc biệt ngày chạp họ 19 tháng Một âm lịch, con cháu xa gần đều về xum họp dưới mái Tổ đường thắp hương tri ân Tiên tổ và họp mặt tình nghĩa họ hàng.

                                   Tô Quang Thọ (Đời 6, định cư ở Phú Thọ)