Họ Tô xã Cát Minh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

Thủy tổ của Họ Tô xã Cát Minh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định là cụ Tô Văn Luận, Đại tướng quân Thành Lộc hầu, người quê gốc ở tỉnh Hải Dương, theo chúa Nguyễn vào Nam từ năm 1740.

Chi họ Tô xã Cát Minh hiện có khoảng 300 hộ với khoảng 1.500 nhân khẩu, trong đó đa số cư trú và sinh sống tại huyện Phù Cát. Một số đi làm ăn và định cư ở các nơi khác, như: tại các tỉnh Gia Lai và Đăk Lăk có khoảng 100 hộ với 400 nhân khẩu; tỉnh Kon Tum có 10 hộ với 45 nhân khẩu.

Tính từ cụ Thủy tổ Tô Văn Luận đến các thế hệ mới sinh, thì dòng họ đã truyền kế được 10 đời.

Nghề nghiệp chính của bà con trong Chi họ Tô xã Cát Minh là làm nông nghiệp. Đời sống trung bình, có một số hộ khá, nhưng vẫn còn khoảng 5% hộ nghèo.

Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc có rất nhiều con em trong dòng họ tham gia các lực lượng vũ trang, có một số người là liệt sĩ, nhưng không thống kê được. Có 1 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng là bà Tô Thị Tương.

Chi họ đã xây dựng tôn tạo nhà thờ năm 2012. Lăng mộ của Thủy tổ Tô Văn Luận được xây dựng to đẹp năm 2006.

Thời phong kiến trước đây có 2 người có trình độ cử nhân Hán học, là cụ Tô Đắc Nghinh và cụ Tô Lâm; một cụ có trình độ tú tài là cụ Tô Văn Trứ.

Thời đại ngày nay những người là nhà giáo nhân dân, thầy thuốc nhân dân và có học hàm phó giáo sư, giáo sư là các ông bà: Tô Lân, Tô Liên, Tô Ngọc Anh (đời 8). Có ông Tô Tử Hạ, nguyên Phó Trưởng ban Tổ chức - Cán bộ Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ) đang sống ở Hà Nội. Ông Tô Tử Hạ là Trưởng ban đầu tiên của Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam. Chi họ Tô xã Cát Minh có 40 người có bằng Đại học, trong đó có 1 tiến sỹ là Tô Hải Dung đang làm việc tại Úc.

                                                          Tô Đình Văn