THAM LUẬN CỦA ĐOÀN ĐẠI BIỂU HỘI ĐỒNG HỌ TÔ THÁI BÌNH Tại Đại hội lần thứ V (2018 - 2023) và kỷ niệm 20 năm hoạt động của Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam

Kính thưa Đoàn Chủ tịch!

Kính thưa các vị khách quý!

Kính thưa quý vị dự đại hội!

Đại điện đoàn đại biểu Hội đồng Họ Tô Thái Bình và thay mặt bà, con của hơn 50 chi họ Tô trong tỉnh xin gửi tới quý vị đại biểu lời chào trân trọng nhất, lời chúc sức khỏe, chúc Đại hội thành công rực rỡ.

Sau đây tôi xin khái quát một số kết qủa chủ yếu hoạt động chắp nối dòng họ, tìm về cội nguồn 20 năm qua 1998 - 2018 (trong đó có thành tích nhiệm kỳ IV 2013 - 2018) ở tỉnh Thái Bình của chúng tôi.

Thưa Đại hội!

          1. Thái Bình là tỉnh đồng bằng ven biển thuộc châu thổ Sông Hồng. Diện tích 1550km2; Dân số gần 2 triệu người, ở 7 huyện và 1 thành phố loại II. Là tỉnh không có một ngọn núi, một dải rừng, đất chật, người đông, trước đây sàn xuất nông nghiệp là chính, kinh tế tiểu nông manh mún.

Thực hiện đường lối của Đảng, ngày nay Thái Bình thay đổi gấp trăm, ngàn lần xưa kia.

Đặc điểm là tỉnh thuần nông trước dây, với sự về định cư của người họ Tô tỉnh Thái Bình, cũng chỉ làm nghề nông là chính; tập trung ở các huyện: Tiền Hải có 32 chi họ Tô cơ sở; Thái Thụy có 4 chi họ Tô cơ sở (có chi họ Tô Bao Hàm là họ cơ sở lớn nhất, cũng là Họ Tô còn có nhiều tư liệu về dòng họ cung cấp cho Thường trực Ban Liên lạc họ Tô Việt Nam và Hội đổng Họ Tô tỉnh); huyện Đông Hưng có 4 chi họ cơ sở; huyện Hưng Hà có 7 chi họ Tô; huyện Vũ Thư có 1 chi họ Tô thôn Mỗ, xã Tân Phong; huyện Kiến Xương có 4 chi họ Tô (mới có 3 chi họ cơ sớ tham gia hoạt động dòng họ, còn 1 chi họ Tô xã Vũ Tây chưa tham gia vì hoàn cảnh gia đình trưởng tộc rất khó khăn). Ở huyện có 6 làng tên có chữ "Tô", nhưng không có Họ Tô, mà chỉ có dăm gia dinh mang Họ Tô mới đến định cư ở mấy địa phương khác nhau trong huyện.

Liên hệ với tài liệu hội thảo về Đức Tô Hiến Thành và nhiều bài viết về người trong Thông tin Họ Tô Việt Nam, chúng tôi thấy rất phù hợp với đặc điểm cùa họ Tô tỉnh Thái Bình làm nghề nông chủ yếu, cư trú tập trung ở các huyện ven biển: Tiền Hải, Thái Thụy, ở huyện Hưng Hà (quê hương của Tô Trung Từ).

          2. Thực hiện tổ chức chắp nối dòng họ, tìm về cội nguồn

- Đầu tiên công tác tổ chức: Năm 1998 Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam ra đời, nhưng ở tỉnh Thái Bình nhiều năm trước ấy, đã có một số người (đa số là các bậc cao niên và số ít anh chị em công tác ở một số cơ quan của tỉnh) đã ấp ủ ý tưởng đi tìm nguồn gốc tổ tiên của mình, nên khi nghe tin tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội) tổ chức Hội thảo về Tô Hiến Thành nhân ngày giỗ Đức Tô và họp mặt bà con về dự giỗ ở Đình Vạn Xuân (xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng) đã thành lập Ban Liên lạc lâm thời Họ Tô Việt Nam. Tỉnh Thái Bình có khoảng hơn chục người Họ Tô dự giỗ và dự buổi thành lập Ban Liên lạc lâm thời Họ Tô toàn quốc; khi về đến địa phương, những người Họ Tô đã nhóm họp và cử ra Ban Liên lạc làm thời của Họ Tô tỉnh Thái Bình. Qua những tin tức nhận được có người họ Tô ở địa phương này, địa phương kia và có người họ Tô đang công tác ở cơ quan trong tỉnh, Ban Liên lạc lâm thời Họ Tô tỉnh Thái Bình đã Tổ chức cuộc họp, tới dự có tròn 50 người họ Tô ở các địa phương trong tỉnh. Đại diện Ban Liên lạc lâm thời của tỉnh trình bày về nội dung cuộc họp tại đình Vạn Xuân: ở Trung ương đã thành lập Ban Liên lạc lâm thời Họ Tô Việt Nam và đã đề ra tôn chỉ mục đích; đổng thời đã trình bày với hội nghị về kế hoạch, cách làm, biện pháp, bước đi hoạt động chắp nối dòng họ của Họ Tô tỉnh, như: Những công việc triển khai thực hiện trước mắt và sưu tầm tư liệu (cả bằng những câu chuyện truyền ngôn) và đặc biệt là những gia phả gốc, thế phả của các họ Tô đã mới biên soạn, hoặc phả đổ đã hệ thống được, những nơi có thờ tự các danh nhân người mang Họ Tô, những sắc phong về người Họ Tô hiện còn có ở địa phương nào đó ở trong tỉnh. Trong bước đi ban đầu (còn nhiều chập chững), chúng tôi về các nơi có Họ Tô trong tỉnh để thu thập những tư liệu cần thiết, như: Họ có bao nhiêu chi, cành, ai là trưởng họ (còn hay mất), họ có còn gia phả gốc hay không, trong họ có người nào gọi là có uy tín trong những công việc chung của họ như tổ chức kỵ tổ, chăm lo hương khói, mộ tổ... có cụ cao tuổi nào, có người nào có trình độ học vấn cao, có nghe thấy chuyện (truyền ngôn) họ đến nay là đời thứ mấy, cụ tổ từ đâu về, giỗ tổ (ông, bà) vào những ngày tháng nào.... Ngày nay có người nào trong họ đang có cương vị công tác ở vị trí cao trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước... Thời gian đầu chúng tôi liên lạc, liên hệ chủ yếu với các vị trưởng tộc, rồi từ đó duy trì với các vị trưởng tộc để tiếp tục thu thập các thông tin khác của mỗi chi họ Tô cơ sở...

Trong quá trình tổ chức chắp nối dòng họ - tìm về cội nguồn, chúng tỏi nhận thấy một số tình hình cần phải có giải pháp hợp lý, để đạt dược, đó là:

1. Một số trưởng tộc già yếu, trình độ năng lực có hạn, hoàn cảnh gia đình khó khăn - nên chăm lo tổ chức các hoạt động công việc của họ chưa đáp ứng (Nhất là lưu giữ các tư liệu của họ không được là bao nhiêu cả).

2. Một số họ: Việc trông nom hương khói các ngày tuần tiết, ngày kỵ tổ lại là những con dâu, có họ con gái ngành trưởng lại chịu trách nhiệm chính gióng dựng tổ chức hoạt động của họ.

3. Hầu như tuyệt đại đa số các chi họ Tô cơ sở không còn gia phả gốc, từ khi có hoạt động chắp nồi dòng họ thì nội dung này mới được tổ chức thực hiện. Nhưng chất lượng làm gia phả cũng chỉ có số ít họ làm có bài bản (có đề cương, có những vấn đề đặt ra chi tiết, cụ thể, ấn định thời gian rõ ràng, tổ chức Hội đồng nghiệm thu tập thể).

Những công trình (những vật báu) của Họ Tô, như: Từ đường, gia phả, mộ tổ, thời gian qua rất được quan tâm tổ chức thực hiện, không chỉ trùng tu xây dựng từ đường, mộ tổ, tộc phả đại tông mà nhiều chi, cành, nhánh cũng đã xây dựng nhiều nhà thờ chi, cành, nhánh... Mua sắm nhiều đồ thờ, tế lễ là những tài sản giá trị cao, tổ chức tế lễ trang nghiêm; Tổ chức chỉnh trang mộ chí đẹp đẽ... con cháu về dự giỗ tổ ngày càng đông vui.

- Hoạt động của chi họ Tô cơ sở trong toàn tỉnh có thể nói tuyệt đại đa số tổ chức long trọng. Đã có nhiều hình thức hoạt động phong phú, sau lễ tri ân tổ tiên là lễ báo công của thế hệ trẻ: học tập, sản xuất kinh doanh, rèn luyện trong lực lượng vũ trang... Tổ chức quỹ khuyến học, khuyến tài, khen thưởng con, cháu đạt thành tích cao trong học tập. Mừng chúc thọ các bậc cao niên, tặng quà các gia đình trong họ kinh tế còn nhiều khó khăn.

- Người mang Họ Tô ở tỉnh Thái Bình rất tích cực hưởng ứng các cuộc vận động của Ban Liên lạc Họ Tô đề ra, như: Mỗi người một giọt đồng đúc tượng Đức Tô, xây lăng mộ Người, ủng hộ viết sách Họ Tô Việt Nam.

3. Từ kết quả thực tế hoạt động chắp nối dòng họ - tìm về cội nguồn, thấy:

- Các chi họ Tô cơ sở trong toàn tỉnh đều thành lập Hội đồng Gia tộc họ Tô.

- Có bốn huyện: Tiền Hải, Hưng Hà, Thái Thụy, Đỏng Hưng đã có Hội đồng Họ Tô huyện.

- Ban Liên lạc Họ Tô tỉnh Thái Bình đã đổi tên thành Hội đồng Họ Tô tỉnh Thái Bình và đổi mục đích "liên lạc" thành "kết nối dòng họ". Trải qua 5 năm đổi tên hoạt động, chúng tôi thấy sự tổ chức chỉ đạo từ tỉnh xuống cơ sở, tác dụng, hiệu lực hơn: thông tin, họp hành thường đông đúc, đúng giờ hơn. Mối liên hệ tỉnh, huyện, cơ sở nhanh nhạy hơn, gắn bó hơn. Trách nhiệm của thành viên được nâng cao rõ rệt hơn nhiều.

Tuy nhiên thời gian hoạt động chắp nối dòng họ 20 năm qua, nhận thấy một số vấn đề sau:

1.Những người cao tuổi, nắm bắt được nhiều tư liệu về dòng họ, ngày cứ một mai một dần (về với tiên tổ).

2.Hậu duệ trẻ (thế hệ trẻ): Một số vì còn bận mải công tác, một số còn lo bươn trải về làm kinh tế cho gia đình, cũng có một bộ phận (có điều kiện, thời gian, trình độ, kinh tế khá giả) nhưng họ lại thờ ơ với hoạt động dòng họ. Cá biệt còn có người còn nhận thức không đầy đủ (nếu không muốn nói là “Uống nước mà chẳng nhớ nguồn”).

3.Nhiều người trong họ rất có tâm huyết về hoạt động dòng họ, nhưng lại có khó khăn về nhiều mặt.

4.Về nhân sự thay thế lớp người cao tuổi hiện nay đang làm công tác họ. Nếu không chú ý thì sẽ khó khăn tiếp tục duy trì (cứ liên hệ học sinh thi môn lịch sử kết quả thấp nhất...). Chưa thực hiện được lời dạy của Bác Hồ kính yêu “Dân ta phải biết sử ta”. Con cháu chúng ta phải biết lịch sử dòng Họ Tô của chúng ta.

5.Tạo nguồn kinh phí để có điều kiện hoạt động là một vấn đề rất quan trọng: có tâm, có tầm, nhưng phải có tiền và có sức khỏe.

Thưa Đại hội!

20 năm hoạt động dòng họ là vô cùng ngắn ngủi so với lịch sử trên 2000 năm của Họ Tô Việt Nam. Chúng tôi ở một tỉnh, kết quả đạt được còn rất nhỏ bé...

Kính mong được đón nhận sự chỉ dẫn của Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam và nhận được nhiều sự quan tâm trao đổi kinh nghiệm, giao lưu được nhiều với họ Tô cả nước. Để đạt được tâm nguyện của họ Tô Việt Nam đề ra góp phần xây dựng: Dân giầu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Xin cảm ơn!

 

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG HỌ TÔ

TỈNH THÁI BÌNH

Tô Hồng Khoái