THÀNH QUẢ TRONG 20 NĂM CHẮP NỐI DÒNG HỌ - TÌM VỀ CỘI NGUỒN LÀ RẤT TO LỚN VÀ CÓ SỨC LAN TỎA MẠNH MẼ TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI HỌ TÔ VÀ TRONG TOÀN XÃ HỘI

Kính thưa Đoàn Chủ tịch !

Kính thưa Đại hội !

Hôm nay tôi rất vinh dự được thay mặt Đoàn đại biểu Họ Tô thành phố Hải Phòng và trên 5.000 bà con Họ Tô thành phố phát biểu tham luận tại Đại hội đại biểu Họ Tô Việt Nam lần thứ V (Nhiệm kỳ 2018-2013), được tổ chức trang trọng tại xã Hạ Mỗ, quê hương của Đức Tô Hiến Thành, danh nhân kiệt xuất của đất nước và của dòng Họ Tô Việt Nam.

Kính thưa Đại hộị !

Hẳn mọi người còn nhớ cách đây 20 năm, ngày 3-8-1998, tại đình Vạn Xuân của xã Hạ Mỗ, Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam được thành lập. Hai mươi năm qua với 4 nhiệm kỳ hoạt động theo Tiêu chí Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn, Ban Liên lạc cùng bà con trong dòng họ được sự giúp đỡ của các nhà sử học, các nhà khoa học, các cơ quan, ban ngành Trung ương và địa phương; đặc biệt là sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình của Đảng bộ, Chính quyền, đoàn thể và nhân dân xã Hạ Mỗ, công cuộc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồncủa Họ Tô Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc, đạt được mục đích, yêu cầu và tiêu chí đề ra ngay từ ngày đầu thành lập; khẳng định và tôn vinh đượcvị thế của Họ Tô Việt Nam trong tiến trình phát triển của xã hội Việt Nam qua các thời kỳ và trong cộng đồng các dòng họ của dân tộc Việt Nam.

Kính thưa Đại hội !

Trong tài liệu tuyên truyền về Đại hội và Báo cáo của Thường trực Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam do Thiếu tướng Tô Đa Mạn, Trưởng Ban Liên lạc vừa trình bày trước Đại hội đã khắc họa đầy đủ và rõ nét về hoạt động của dòng Họ Tô trong 20 năm qua, song tại Đại hội này, với tư cách và tránh nhiệm của bản thân tôi - người mà ngay từ nhiệm kỳ thứ II đã tham gia Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam đến ngày hôm nay và là người trực tiếp tham gia biên tập Sách Họ Tô Việt Nam; đồng thời cũng là người trực tiếp tham gia công tác của Họ Tô ở thành phố Hải Phòng, tôi xin khắc họa rõ nét thêmvề một số nội dung sau:

Thành quả đạt được trong 20 năm hoạt động theo Tiêu chí Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồncủa dòng Họ Tô dưới sự chỉ đạo và tổ chức thực hiện trực tiếp của Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam là rất to lớn và có sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng người Họ Tô và trong toàn xã hội.

Thành quả đạt được rất to lớn ở chỗ: việc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn đã đáp lại lòng mong ước và sự trông đợi của hàng triệu người Họ Tô ở trong và ngoài nước tìm về được chính xáccội nguồncủa mình, dòng tộc của mình sau nhiều đời lưu lạc và chưa rõ gốc tích, từ đó hiểu rõ cội nguồn tiếp tục xây dựng được tình đoàn kết chặt chẽ gắn bó trong dòng Họ. Đồng thời, việc chắp nối dòng họ thành công, tìm về được cội nguồn chính xác cũng đã minh chứng Họ Tô Việt Nam là dòng họ bản địa, dòng họ “thuần Việt”, xuất hiện định hình và phát triển đã 2400 năm suốt từ đời Hùng Vương thứ 18 đến nay. Việc chắp nối dòng họ cũng đã tìm và nối liền mạch 1800 năm lịch sử của dòng họ từ thời Thần Tô Lịch - Thủy Tổ Họ Tô Việt Nam và hậu duệ của Ngài là Đức Tô Hiến Thành cho đến thế hệ chúng ta ngày nay.

Công cuộc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn của Họ Tô chưa bao giờ được tổ chức bài bản, quy mô và toàn diện như Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam đã và đang tiến hành trong 20 năm qua. Từ chỗ chỉ có 150 người đại diện cho 21 chi Họ của cả nước trong ngày đầu thành lập, đến nay Ban Liên lạc đã chắp nối được 430 chi Họ trong cả nước và tìm được một số chi Họ ở nước ngoài. Từ lúc chỉ thành lập được 3 Ban Liên lạc Họ Tô các tỉnh, thành trong thời kỳ đầu là:Ban Liên lạc Họ Tô tỉnh Thái Bình, Ban Liên lạc Họ Tô 3 tỉnh, thành phố: Hải Dương - Hải Phòng - Quảng Ninh và Ban Liên lạc Họ Tô ở khu vực Nam Bộ; đến nay đã chắp nối được 49 tỉnh, thành phố có người Họ Tô sinh sống và đã thành lập được 29 Ban Liên lạc Họ Tô ở các tỉnh, thành phố có nhiều chi Họ Tô; và còn 21 tỉnh, thành chỉ có từ 1 đến 4 chi Họ nên chưa đáp ứng được tiêu chí thành lập Ban Liên lạc Họ Tô cấp tỉnh, thành phố; do đó, Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam đang tiếp tục nghiên cứu để thành lập Ban Liên lạc Họ Tô cấp Khu vực ở 21 tỉnh, thành này.

Trong 430 chi Họ được chắp nối thì đa phần đã tìm được chính xác cội nguồn, Thủy tổ chi Họ và các đời kế tiếp của chi Họ mình. Một số chi Họ và nhiều bộ phận, nhiều cá nhân là người Họ Tô, nhưng do nhiều điều kiện khác nhau phải đổi sang Họ Nguyễn, Họ Ngô, Họ Trần, Họ Lê, Họ Phạm...từ mấy trăm năm trước, nhờ có Gia phả trong quá trình chắp nối dòng Họ, nay đã tìm được chính xác cội nguồnđể tìm về nhận lại Họ Tô và đã trở thành:Tô Ngô, Tô Trần, Tô Nguyễn, Tô Phạm, Tô Phạm Chí. Đặc biệt có hai chi Họđã xa cách 600 năm, nay đối chiếu Gia phả đã nhậnra 2 chi Họ là anh em có cùng cụ Tổ sinh ra,đó là chi Họ Tô làng Bao Hàm,huyện Thái Thụy, Thái Bình và chi Họ Tô làng Đồn Điền, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.

Có thể khẳng định kết quả đạt được trong công cuộc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn chính là thành quả lớn nhất, quan trọng nhất mà Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam và toàn thể dòng Họ đã làm được trong 20 năm qua.

Cũng qua chắp nối dòng Họ cùng với các công trình nghiên cứu của các nhà sử học, các nhà khoa học và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam mà Họ Tô Việt Nam đã tìm ra đúng cội nguồn hình thành và phát triển của mình, cội nguồn của Họ Tô chính là dòng Họ của nước Việt Nam từ thời cổ đại đến nay. Xác định được cội nguồn cũng chính là xác định được Thủy Tổ của cả dòng Họ, đó là Thần Tô Lịch - Ngài là Trưởng làng đầu tiên ở làng cổ Hà Nội, là quan đứng đầu ở Hương Long Đỗ, là Thành hoàng thành Thăng Long; là người đánh tan Trận đồ Bát quái trong trận chiến tâm linh pháp thuật của Cao Biền, một viên quan đô hộ và cũng là nhà phù thủy cao tay nhất của đời nhà Đường (Trung Quốc) trấn yểm trên dòng sông Tô Lịch mang tên Ngài. Cao Biền trấn yểm để Việt Nam không có kinh thành, không có nước Việt... nhưng mưu đồ đó đã bị Thần Tô Lịch - Thủy Tổ của dòng Họ Tô chúng ta triệt phá tan tành. Cao Biền thua trận đã phải xây dựng Đền Thờ để thờ Ngài ngay ở phía Đông của Kinh thành, đó chính là Đền Bạch Mã, ở số 76 phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, thủ đô Hà Nội ngày nay. Ngài cũng là vị Thần hiển linh thành Ngựa Trắng dẫn đường giúp Vua Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn)vẽ sơ đồ xây dựng được Kinh thành Thăng Long sau khi nhà Vua dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long. Để ghi nhớ đến muôn đời sau và cảm tạ ơn đức của Ngài, Vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng Đền thờ của Ngài và đặt tên là Đền Bạch Mã uy nghi trường tồn cho đến ngày nay. Còn Kinh thành Thăng Long do Ngài giúp Vua Lý Thái Tổxây dựng với 4 cửa thành Đông, Tây, Nam, Bắc thì vẫn còn đó, vẫn trường tồn cùng Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến của nước Việt Nam ta.

Cũng qua Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn, Họ Tô Việt Nam đã xác định được khá đầy đủ về thân thế, sự nghiệp của Thái úy Tô Hiến Thành - Nhà quân sự, nhà chính trị đại tài, vị quan đầu Triều ở vào hàng Tam công, Người chỉ đứng sau Vua và đã  phụng sự 3 triềuVua của NhàLý … chính là hậu duệ của Thần Tô Lịch - Thủy Tổ Họ Tô Việt Nam. Với chiến công hiển hách của Đức Tô Hiến Thành, phụng sự trong 3 triều Vua Lý,nên sau khi mất, Đức Thánh Tô đã được hơn 200 làng, xã trong cả nước xây dựng đình, đền, miếu thờ Người. Nếu nói về số lượng đền thờ ở các triều Vua của Việt Nam, thì số đền thờ Người chỉ đứng sau Đức Thánh Trần mà thôi.

Trong Chắp nối dòng họ, chúng ta cũng đã làm rõ được thân thế,sự nghiệp của Thái úy Tô Trung Từ-con trai của Người và bà Tô Thị Hiền- con gái của Người. Ông Tô Trung Từ tiếp bước cha mình là Đức Tô Hiến Thành có rất nhiều công lao với Nhà Lý, nên ông đã được phong là Thái úy, Phụ chính triều Lý Huệ Tông. Ông cũng có công lớn với nhà Trần, vì đã đưa được nhiều người Họ Trần vào làm quan Triều đình Nhà Lý, như: Trần Lý, Trần Thừa, Trần Tự Khánh, Trần Thủ Độ … tạo cho Họ Trần thế và lực về chính trị, quân sự, kinh tế để sau này lấy ngôi Nhà Lý. Trong triều chính, Thái úy Tô Trung Từ là người văn võ song toàn, nhưng trong công việc nhà nông,ông cũng rất giỏi làm nghề nông nghiệp, đặc biệt là nghề làm cây cảnh. Nên khi rời triều chính, ông đã tìm về làng Vị Khê, xã Điền Xá, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định để tiếp tục làm nghề cây cảnh và ông đã được phong là Ông Tổ nghề Cây cảnh Việt Nam và được thờ phụng tại đình Vị Khê hiện nay.

Em gái của Thái úy Tô Trung Từ là bà Tô Thị Hiền. Do sự sắp xếp của anh trai mình, bà Tô Thị Hiền đã lấy ông Trần Lý, một vị quan nhỏ đảm nhiệm công tác kho tàng của Triều đình Nhà Lý và ông Trần Lý cũng chính là người được Thái úy Tô Trung Từ tuyển dụng đưa vào làm quan trong Triều Lý, nơi ông Tô Trung Từ đang giữ chức Thái úy đương Triều.

Trước khi lấy ông Trần Lý, bà Tô Thị Hiền đổi tên là Tô Phương Lan để tránh với tên húy của một người trong gia tộc Họ Trần. Kể từ khi ông Trần Lý và bà TôPhương Lan trở thành vợ chồng thì có biết bao nhiêu điều đặc biệt đến với ông bà, bởi là nhiều năm sau đó, ông Trần Lý đã trở thành Ông Tổ và bà Tô Phương Lan đã trở thành Bà Tổ của cácVua nhà Trần. Người xưa có câu: “Phúc đức tại Mẫu”, tức là tất cả những điều tốt đẹp nhất người mẹ được hưởng từ ông cha mình thì người mẹ cũng truyền lại những điềutốt đẹp nhất cho con, cháu, chắt mình. Câu nói của người xưa thật đúng với gia đình ông bà Trần Lý - Tô Phương Lan. Bởi bà Tô Phương Lan là Thân mẫu(mẹ đẻ)của Thái Thượng hoàng Trần Thừa, của KiếnQuốc Đại vương Trần Tự Khánh, của Linh từ Quốc mẫu Trần Thị Dung; là Nhạc mẫu (mẹ vợ) của Thái sư Trần Thủ Độ; là Tổ mẫu (bà nội) của Vua Thái tông Trần Cảnh, của An Sinh Vương Trần Liễu, của Khâm Thiên Vương Trần Nhật Hiệu; là Bà ngoại của Lý Chiêu Hoàng và Lý Thuận Thiên công chúa; là Cụ nội của Thánh tông Hoàng đế Trần Hoảng; của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại VươngTrần Quốc Tuấn, của Thượng tướng Thái sư Chiêu Minh Đại Vương Trần Quang Khải, của Chiêu Văn Đại Vương Trần Nhật Duật.

Như vậy phúc đức của Thân mẫu Tô Phương Lan để lại cho con, cháu, chắt… chính là các Vua của nhà Trần.

Trong Phả hệ của Họ Trần còn ghi rõ: "Bà Tổ Tô Phương Lan được Triều Trần truy phong là Nguyên Từ Hoàng hậu".

Có thể nói hai người con là Thái úy Tô Trung Từ và Nguyên từ Hoàng hậu Tô Phương Lan cũng đều là những nhân vật lịch sử, xếp vào hàng Tiên liệt để ghi công và lưu truyền đến mãi mai sau.

Như thế, không chỉ Đức Tô Hiến Thành mà là hai người con của Người đều là những nhân vật làm rạng danh cho dòng tộc của Họ Tô Việt Nam và cho cả đất nước.

Cũng qua Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn, Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam còn tìm được hàng trăm thư tịch cổ, tư liệu quý vềcác bậc hiền tài trong dòng họ. Nhờ có những tư liệu quý này, bước vào năm thứ 18 của công cuộc chắp nối dòng họ, Ban Liên lạc đã xuất bản được Sách Họ Tô Việt Nam.

Đây là thành công nổi bật nhất của nhiệm kỳ IV và cũng là thành công của 20 năm thành lập Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam. Với 1.202 trang gồm 4 phần được phân chia hợp lý trong cuốn sách. Sách Họ Tô Việt Nam thực sự là công trình khoa học về dòng Họ và có nội dung đạt gần như cuốn Lịch sử dòng Họ Tô Việt Nam. Điều khác biệt ở Sách Họ Tô Việt Nam mà nhiều sách củacác dòng Họ khác không có được, đó là sách đã dành ra ½ dung lượng (gồm 532 trang) để các chi Họ tự viết bài giới thiệu về chi Họ mình trong cuốn sách. Do vậy sách đã có nhiều tư liệu quý, nội dung hay, nay lại được thêm thông tin tư liệu về các chi Họ càng làm cho cuốn sách có giá trị như một cuốn Lịch sử về dòng Họ Tô Việt Nam… Chúng ta xin được cảm ơn Ban Chỉ đạo, Ban Biên tập và đặc biệt là cảm ơn Đại tá Tô Bỉnh, Phó Trưởng ban Liên lạc, Tổng Biên tập SáchHọ Tô Việt Nam về những đóng góp to lớn và tinh thần trách nhiệm cao với dòng họ của Đại tá,để dòng Họ Tô Việt Nam xuất bản thành công được cuốn sách quý củadòng Họ mình.

Cùng với sách Họ Tô Việt Nam, Ban Liên lạc còn xuất bản Tạp chí Thông tin Họ Tô Việt Nam và website Họ Tô Việt Nam tức là Tờ báo Điện tử của dòng Họ. Tờ Tạp chí và Báo Điện tử đó chính là người trợ thủ đắc lực cho công cuộc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồncủa dòng Họ Tô Việt Nam. Cũng chính từ Báo và Tạp chí đó đã tích lũy và lưu giữ được hàng ngàn tư liệu và thông tin quan trọng để chúng ta có đủ tư liệu viết sách Họ Tô Việt Nam.

 Như vậy, cùng với việc dành được thành quả rất to lớn trong công cuộc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồnthì Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thông tin tuyên truyền và công tác đối nội, đối ngoại của dòng họ.

  Kính thưa Đại hội !

Những nội dung tôi vừa đề cập trong Tham luận này thì cơ bản đã được thông tin trong Sách, Báo và Tạp chí của dòng họ, song tôi vẫn tiếp tục thông tin để phân tích, nhấn mạnh và làm rõ hơn về những thành quả mà 20 năm qua Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam cùng toàn thể dòng Họ đã làm được.

Kính thưa Đại hội !

Tôi nghĩ rằng, 20 năm hoạt động theo Tiêu chí Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn với 4 nhiệm kỳ công tác của Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam cùng cảdòng họ đã hoàn thành xuất sắc và nên kết thúc tại đây để Họ Tô chúng ta bắt đầu bước vào giai đoạn mới, thời kỳ mới của nhiệm kỳ thứ V với Tiêu chí mới: “Đoàn kết - Tự cường - Nghĩa tình - Phát triển”,để xây dựng Họ Tô Việt Nam thành một cộng đồng vững mạnh, đoàn kếtgiúp nhau phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần,góp phần xây dựngđất nước phồn vinh.

Để thực hiện tốt phương hướng, nhiệm vụ trên, tôi xin đề xuất hai nội dung:

Một là, khi thực hiện Tiêu chí Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn thì Họ Tô chúng ta cần có một Ban Liên lạc toàn quốc và nhiều Ban Liên lạc ở các địa phương để liên lạc Chắp nối dòng Họ - Tìm về cội nguồn. Nhưng nay sứ mệnh đó đã hoàn thành, thời kỳ liên lạc để chắp nối dòng họ gần như đã kết thúc, giờ đây dòng họ chúng ta cần có một Hội đồng để tổ chức và điều hành mọi hoạt động của dòng họ, nên tôi đề xuất không dùng tên gọi Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam nữa mà nên được thay tên mới là Hội đồng Họ Tô việt Nam. Trưởng ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam được đổi tên là Chủ tịch Hội đồng Họ Tô Việt Nam; các Phó Trưởng Ban Liên lạc là các Phó Chủ tịch Hội đồng. Đối với cấp Tỉnh và Huyện cũng đổi tên là Hội đồng Họ Tô tỉnh, thành và Hội đồng Họ Tô huyện, thị, thành phố trực thuộc tỉnh. Các Trưởng ban và các Phó Trưởng ban Liên lạc cấp tỉnh, huyện cũng đổi thành Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng cấp tỉnh, huyện.

Việc đổi tên từ Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam thành Hội đồng Họ Tô Việt Nam là cần thiết và phù hợp với sự phát triển của dòng họ trong giai đoạn mới, thời kỳ mới.

Hai là, Họ Tô chúng ta đã tôn vinh Đức Tô Hiến Thành, hậu duệ của Thần Tô Lịch - Thủy Tổ Họ Tô Việt Nam là biểu tượng tinh thần của dòng họ, lấy tài năng và đạo đức của Người đề xây dựng truyền thống của dòng họ. Một năm hai lần, con cháu Họ Tô trên mọi miền đất nước đều về Đền Văn Hiến (xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, Hà Nội) để dâng hương tưởng niệm ngày sinh 22 tháng Giêng âm lịch và ngày mất 12 tháng 6 âm lịch của Đức Tô Hiến Thành. Hai ngày này chính là ngày Lễ trọng và được xem như là một ngày Hội lớn cùa dòng Họ Tô Việt Nam. 20 năm qua, Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân xã Hạ Mỗ coi người Họ Tô trên mọi miền đất nước như người của làng, xã mình… vì vậy, tôi đề nghị Ủy ban nhân dân xã Hạ Mỗ và Hội đồng Họ Tô Việt Nam cùng phối hợp để nâng cấp Lễ Dâng hương nhân kỷ niệm ngày sinh, ngày mất của Đức Tô Hiến Thành hàng năm thành Lễ Hội Mùa Xuân Họ Tô Việt Nam. Lễ hội này được tổ chức trong 3 ngày từ ngày 21 đến ngày 23 tháng Giêng âm lịch hàng năm, ngày 22 tháng Giêng là ngày Lễ hội chính. Đã nâng cấp từ Lễ Dâng hương hàng năm lên thành Lễ Hội Mùa Xuân Họ Tô Việt Nam thì về quy mô, nội dung và hình thức tổ chức Lễ hội cũng được nâng cấp để tôn vinh được thân thế, sự nghiệp của Người, truyền thống, văn hóa của địa phươngvà của dòng Họ. Lễ Hội Mùa Xuân Họ Tô Việt Nam chính là ngày Hội lớn trong những ngày đầu Xuân của nhân dân xã Hạ Mỗ, của huyện Đan Phượng và của Họ Tô Việt Nam.

Kính chúc các quý vị đại biểu mạnh khỏe !

Kính chúc Đại hội thành công tốt đẹp !

Xin trân trọng cảm ơn sự chú ý của các quý vị !


Đại tá TÔ HẢI NAM

Ủy viên Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam