THUỶ TỔ HỌ TÔ VIỆT NAM TÔ LỊCH LÀ ANH HÙNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

Thông tin họ Tô Việt Nam nhận được bài viết của cụ Tô Ca 88 tuổi, họ Tô làng Bao Hàm, huyện Thái Thuỵ, tỉnh Thái Bình. Nhận thấy trong bài viết có những nội dung cần trao đổi thêm cho rõ. Chúng tôi đăng nguyên văn bài viết của cụ Tô Ca trên TTHTVN và trên Website của dòng họ. Mong nhận được ý kiến trao đổi của độc giả.

                  TTHTVN

Từ đường họ Tô làng Đồn Điền huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hoá còn đôi câu đối ca ngợi thành tích của Thần Tổ Tô Lịch như sau:

Khai thác cựu sơn thành, yến dực tiền công dã quảng

Giang sơn kim lịch thuỷ, kế thừa hậu thế kỳ xương

Ông Tô Ngọc Cừ là trưởng họ Tô Đồn Điền cung cấp cho tôi đôi câu đối đó và nói là câu đối này được làm vào dịp thành lập huyện Quảng Xương để kỷ niệm Thuỷ tổ Tô Lịch.

Theo tôi, câu đối này mang ý tứ rất sâu xa, hình như chỉ là một vế đối chứ không phải là cả hai vế, tiếc rằng ông Cừ mất rồi nên không hỏi ai được.

“Khai thác cựu sơn thành” là nói về cái thành nào? Tôi nghiên cứu thì không phải như thế mà nghĩa bóng của câu này là đề cập đến chế độ đô hộ của bọn phong kiến phương Bắc nặng như quả núi, đè lên đầu lên cổ nhân dân ta đã tới ngàn năm (chữ “cựu” là có ý này). Khai thác bằng cách nào? Bằng cách tổ chức ra những đội quân nhỏ “yến” và “dực” (như dân quân du kích ngày nay) đánh cho địch chết dần, chết mòn, ngày càng mở rộng ra khắp nơi (dã quảng)

Ai khai thác? Người khai thác chính là nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Thần tổ Tô Lịch đã nổi dậy “khai thác” tức là phá bỏ cái thành nặng  như quả núi ấy để tự giải phóng. Và cuối cùng thắng lợi đã thuộc về nhân dân ta, tổ quốc ta.

Nhờ thế mà “giang sơn kim lịch thuỷ” (nước sông Tô Lịch) mới “kế thừa hậu thế kỳ xương”. Giang sơn, tổ quốc ta (trong đó có sông Tô Lịch), ngày nay con cháu (tức là “hậu thế”) mới được kế thừa cái hạnh phúc, độc lập, tự do (chữ “xương” là nói ý này).

Nói một cách khác, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Tô Lịch nổi dậy phá bỏ cái ách đô hộ của phương Bắc kéo dài đã hàng ngàn năm, giải phóng non sông, giải phóng tổ quốc, giải phóng dân tộc, khiến cho quân thù khiếp vía, buộc chỉ cổ tay, không dám nhòm ngó tới đất nước ta một lần nữa. Công ơn của Thủy tổ Tô Lịch thật vô cùng lớn lao, công ơn ấy có thể tóm tắt vào hai chữ Đức và Tài. Với chữ Đức, Ngài đã yêu nước, yêu nhân dân, yêu dòng họ không bút nào tả hết được; với chữ Tài, ở một  nước nghèo, nằm sát nước lớn quanh năm bị dòm ngó, thôn tính, Ngài đã dám đương đầu chống lại, khiến cho Cao Biền một võ tướng kiêm nghề phù thuỷ vô cùng độc ác, lúc nào cũng muốn thực hiện ý đồ của Thiên triều cướp nước ta, đô hộ dân ta, đã bày trò yểm đảo để lung lạc tinh thần cứu  nước của nhân dân nhưng cuối cùng thất bại đã phải rút quân về nước, nhận sự trừng phạt của chủ tướng.

Như vậy Tô Lịch là người Việt Nam, tài đức song toàn, đồng thời là Thuỷ tổ dòng họ Tô anh hùng bất khuất, xứng đáng đời đời được thờ cúng, suy tôn.

Nếu như Thuỷ tổ sống đến ngày nay, nhân dân cả nước Việt Nam sẽ suy tôn Ngài là một anh hùng giải phóng dân tộc như các vị anh hùng Quang Trung, Hưng Đạo đại vương, Hồ Chí Minh...

 Tô Ca