TẤM LÒNG ĐẠI TƯỚNG VỚI ÔNG TÔ ĐÌNH CẮM

QĐND - 22 giờ ngày 4-10, tôi gọi điện tới gia đình ông Tô Đình Cắm (ở thôn 8B, thị trấn Đạ Tẻh, huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng) - một trong 34 chiến sĩ của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân để báo tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp mất. Trưa 5-10, anh Tô Đình Tuân, con trai thứ tư của ông xúc động nói với tôi: “Suốt đêm qua đến giờ, bố tôi lúc nào cũng ôm chiếc áo bác Văn tặng và khóc. Ông nói với mọi người: Anh Văn vẫn sống mãi trong lòng chúng ta”. Nói chuyện với tôi qua điện thoại, giọng ông nghẹn ngào: “Vậy là người chỉ huy tài ba của quân đội ta, người đồng chí, người anh thân thiết mà chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ, yêu quý đã ra đi thật rồi...".


Ông Cắm nâng niu chiếc áo – kỷ vật Đại tướng tặng.

Ông Tô Đình Cắm, người dân tộc Tày, sinh năm 1922 ở bản Um, xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, tham gia Việt Minh năm 1941 với bí danh Tô Tiến Lực. Không chỉ là nhân chứng quan trọng của lịch sử, ông còn là người có nhiều kỷ niệm với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với giọng xúc động, ông kể:

- Năm 1942, Anh Văn về hoạt động ở xã Tam Kim. Anh Văn lúc ấy rất trẻ, nói chuyện rất hay, thông thạo phong tục, tập quán của đồng bào địa phương. Một hôm, tôi được đồng chí Nông Văn Lạc dẫn tới trực tiếp gặp Anh. Sau khi hỏi thăm, biết tôi mồ côi cha từ nhỏ, nhà lại bị giặc Pháp đốt, Anh rất xúc động. Anh dặn tôi phải hết sức giữ bí mật, mặc dù bây giờ quân Pháp đông, lại có nhiều súng đạn, nhưng chúng tôi không phải sợ vì đã có các anh ở đây hỗ trợ. Khi thời cơ đến, quân và dân ta sẽ đánh đuổi bọn Pháp đem lại cuộc sống ấm no cho dân làng.

Sau lần gặp ấy, ông còn được gặp đồng chí Võ Nguyên Giáp nhiều lần. Thậm chí có đêm ông được ngủ chung cùng lán nghe Anh Văn nói chuyện về đường lối cách mạng, về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 2-1944, khi tham gia lớp huấn luyện ở Phạ Phá, ông và các đội viên được đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp giảng dạy. “Tại buổi lễ tuyên thệ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân ngày 22-12-1944, đích thân Anh Văn đọc chỉ thị thành lập Đội. Sau đó, chúng tôi cùng tuyên thệ dưới cờ, thề chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để đánh đuổi bọn Pháp - Nhật, giành tự do, độc lập cho nước nhà” - Ông Cắm nhớ lại.

Sau buổi lễ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, ông Cắm cùng các chiến sĩ đánh hai đồn Phai Khắt, Nà Ngần và tham gia nhiều chiến dịch quan trọng khác. Sau ngày 22-12-1944, ông không gặp lại người chỉ huy đầu tiên của mình nữa. Tháng 7-2000, khi vào thăm Bộ tư lệnh Quân khu 7, biết ông đang sống cùng con cháu ở Lâm Đồng, Đại tướng đề nghị cơ quan quân sự địa phương bố trí phương tiện đưa ông xuống Bộ tư lệnh Quân khu 7. Cuộc hội ngộ sau hơn nửa thế kỷ giữa Đại tướng Võ Nguyên Giáp và người đội viên năm xưa diễn ra vô cùng xúc động. "Sau cái ôm thật chặt, Đại tướng hỏi tôi bằng tiếng Tày: Tiến Lực đấy à. Cậu bây giờ còn già hơn tớ rồi. Sau khi rời quân ngũ, Tiến Lực làm gì? Cuộc sống hiện nay ra sao? Tôi xúc động quá, 56 năm rồi mà Anh vẫn nhớ bí danh của tôi, lại còn nói bằng tiếng Tày rất giỏi nữa” - Ông Cắm hồi tưởng.

Trước khi ra về, Đại tướng tặng ông Tô Đình Cắm chiếc áo ấm màu trắng. Chiếc áo được ông nâng niu, cất giữ cẩn thận như một báu vật. Đã hơn 13 năm, chiếc áo vẫn còn thơm mùi vải mới. Mỗi lần có khách quý tới thăm, ông lại mang chiếc áo ra khoe: “Cái áo này quý lắm, vì đây là áo Anh Văn tặng đấy”.

                                                                            Bài và ảnh: VŨ ĐÌNH ĐÔNG

                                                                                         Tô Quyết Tiến st