CẢM NHẬN NHÂN CHUYẾN XUẤT HÀNH VỀ HẠ LONG


          Khi nhận được lời mời từ bác Tô Tiến Chi, Trưởng BLL Họ Tô tỉnh Quảng Ninh, về tham dự Hội nghị Gặp mặt Họ Tô tỉnh Quảng Ninh lần thứ 2, chúng tôi mừng lắm. Chuyến xuất hành đầu tiên của Thường trực Hội đồng Họ Tô Việt Nam khóa V vậy là sẽ hướng ra biển, về vùng Đông Bắc của Tổ  quốc. Đoàn gồm các ông:Tô Bỉnh. Tô Quang Mậu, Tô Văn Vỹ, gia đình Tô Văn Giang và tôi. Phải nói là, đường đi của chuyến về vùng Đông Bắc khá thuận, từ cầu Thanh Trì đến Hạ Long chỉ hết 1 giờ 15 phút xe chạy (trong khi đó, đi từ phố Hoàng Đạo Thúy đến cầu hơn 1 tiếng đồng hồ).  

Đi hết đường 5B, tôi để ý xem đoạn tiếp nối từ Hải Phòng ra Hạ Long, nhưng chưa kịp thấy điều gì thì xe đã đỗ trước tòa nhà 27 tầng của Geleximco ở Bãi Cháy. Trời mưa nên mọi người đi lên chỗ nghỉ, đó là một căn phòng xinh xắn ở tầng 21. Đứng ở ban công có thể bao quát cả một vùng trời biển mênh mang với vô số hòn đảo nhấp nhô trên Vịnh Hạ Long. Trên đảo nhỏ gần bờ có một khách sạn 5 sao của VinGroup. Ngay dưới chân là mấy dãy nhà 4-5 tầng sơn nhiều màu sắc rực rỡ mà phần lớn là mới được xây dựng. Chỉ một thoáng nhìn quang cảnh lúc chiều tà cũng đủ để ta cảm nhận về sức sống mới đầy sinh lực, về khả năng phát triển mạnh mẽ của thành phố biển Hạ Long.

Cháu Giang, cán bộ “đường lối”, là chủ nhà và trợ thủ đắc lực của bếp trưởng Yếnđang chuẩn bị bữa cơm tối cho cả đoàn. Khách Họ Tôngồi uống trà, ngắm nhìn thế hệ tiếp theo của Họ Tô và hầu hết đều có chung nhận xét: “Con dâu Họ Tô thật nhanh nhẹn, đảm đang”!Lát sau ông Tô Tiến Chi cũng đội mưa đến thăm chúng tôi. Được biết, gia đình ông Chi ở cách đó 3-4 km, trên một con phố nhỏ - phố Hậu Cần. Rồi đến lúc mọi người cùng ngồi trên một tấm chiếu để thưởng thức bữa ăn gia đình ấm cúng với những hải sản tươi ngon thơm nức.Rượu ngon cùng với món ăn ngon nhanh chóng làm ấm lòng mọi người sau một chuyến đi không hề ngắn. Những câu chuyện râm ran về thuở đầu “Chắp nối dòng họ- Tìm về cội nguồn” được kể một cách chân thực và sinh động.

Tất cả khách trong nhà Tô Văn Giang đều quay ngược thời gian vềnăm 2001- năm mà“công cuộc”chắp nối dòng Họ Tô ở Quảng Ninh được khởi xướng với sự cố gắng của một số người, mà người có mặt từ những ngày đầu ấy là ông Tô Tiến Chi. Lúc đầu chỉ chắp nối được vài ba chi họ, hầu hết là những người gốc từ Thái Bình, Hải Phòng ra Quảng Ninh làm ăn. Có một số chi Họ Tô người Sán Dìu hoặc chi Họ Tô có tổ tiên từ Trung Quốc sang, nhưng do còn bỡ ngỡ nên chưa dám chắp nối. Năm 2011, công việc của BLL Họ Tô toàn quốc được đẩy mạnh, Thường trực Họ Tô Việt Nam ra tận nơi để hỗ trợ, thống nhất về nhận thức thì mới tháo gỡ được. Ông Chi nhớ lại, lúc đó được sự chỉ đạo của bác Tô Bỉnh nên việc chắp nối đã mạnh dạn hơn và có nhận thức phù hợp hơn. Nhận thức mới phù hợp với thực tiễn là, trong dòng chảy của lịch sử, ở Quảng Ninh,dòng Họ Tô Việt Nam được bổ sung thêm một số chi Họ Tô từ các nước láng giềng đến, cách đây từ 100 đến 400 năm. Họ làm ăn sinh sống, kết duyên với phụ nữ Việt, trải qua nhiều đời đã hòa chung dòng máu Việt, theo văn hóa Việt. Bên cạnh đó, còn có một số chi họ, ông Tổ là người họ khác, vì nhiều lý do, đã đổi sang Họ Tô hàng trăm năm, có khi ngược lại, gốc là Họ Tô, do hoàn cảnh, đổi sang họ mẹ, giờ tìm về Họ Tô. Tuy rất đa dạng, nhưng đến nay lại tìm đến với nhau, tự nguyện tập hợp lại trong mái nhà chung của dòng HọTô thì nghĩa tình càng thêm gắn bó, như cây một gốc, như con một nhà! Thực tiễn cho thấy, Họ Tô Việt Nam gồm người dân tộc Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu (và có thể cả dân tộc khác nữa), cùng thờ phụng Quốc tổ Hùng Vương và đều đoàn kết trong đại gia đình dân tộc Việt Nam[1]. Ông Chi nói, do hiểu được điều đó nên chúng tôi đã mở rộng phạm vi chắp nối dòng họ và dần dần đã hình thành nên sự giao lưu giữa hàng chục chi Họ TôQuảng Ninh như hôm nay.

Bác Chi cho biết, ngày đầu mới có ít người tham gia chắp nối dòng họ, cháu Giang đây tuy còn trẻ mà đã rất nhiệt tình, tâm huyết ngay từ đầu. Các chi họ thường ở cách xa nhau nên phải tìm ra được việc làm nào có ý nghĩa để động viện mọi người tập hợp trong dòng họ. Và thế là ý tưởng tìm cách giúp đỡ các cháu học sinh người Họ Tô nghèo vượt khó ra đời và tiếp theo là ý tưởng giúp cải thiện nhà ở cho 1 hộ gia đình nào đó hiện còn thật là nghèo. Như trong báo cáo của Thanh niên Họ TôViệt Nam có ghi: “Năm 2015 Thanh niên Họ Tô  đã phát động xây dựng ngôi nhà Đại đoàn kết cho gia đình bác Tô Tiến Bông ở thị xã Quảng Yên. Chương trình này đã được đông đảo Thanh niên và bà con Họ Tô trên mọi miền ủng hộ. Khi bàn giao, đại diện  địa phương, chi Họ Tô Quảng Yên và gia đình rất xúc động…Chính quyền địa phương muốn lấy đây để nhân rộng cho các chi họ khác”. Câu chuyện này đã được nghe vài lần nhưng đến hôm nay tôi mới được biết, những người khởi xướng và phát tâm mạnh nhất đang ngồi cạnh mình. Lòng tôi tràn ngập cảm xúc khó tả với một suy nghĩ mộc mạc“người tốt nhất là người ở bên cạnh ta chứ đâu phải đi tìm nơi xa mới có”!

Sáng hôm sau là chủ nhật (ngày 9/12/2018), chúng tôi đi hơn 30 cây số nữa đến thành phố Cẩm Phả để dự Hội nghị Gặp mặt Họ Tô tỉnh Quảng Ninh lần thứ 2. Trời mưa mau và bắt đầu rét đậm nhưng mọi người đến khá đông đủ. Cuộc gặp được tổ chức ở Cẩm Phả để tạo thuận lợi hơn cho bà con các huyện từ xa đến. Chúng tôi tranh thủ gặp gỡ với các nhóm từ Tiên Yên về, từ Vân Đồn đến, từ Đông Triều, Quảng Yên sang. Hầu hết đều chưa biết mặt nhau, nhưng chỉ vừa nói tên cùng với cái bắt tay chắc nịch là đã thấy vô cùng thân mật, ấm áp, như người thân trong nhà bấy lâu xa cách, bây giờ mới được hội ngộ. Cụ Tô Hồng từ Họ Tô xã Đông Ngũ(Tiên Yên)về, đi cùng có bác Tô Thang và anh Tô Trung Kiên. Chi Họ Tô ở Đông Ngũ đã được 12đời, hiện có gần 1,000 nhân khẩu ở tại Đông Ngũ, một bộ phận đi lập nghiệp ở nhiều nơi. Ba thế hệ thuộc một chi Họ cùng về dự buổi Gặp mặt, trong sốngười trẻ nhất,Tô Trung Kiên, Hiệu phóTrường Tiểu học Đông Ngũ, giữ vai trò Trưởng tộc. Điều này nói lên sự tiếp nối hùng hậu và khả năng vươn lên mạnh mẽ của Chi họ Tô Đông Ngũ nói riêng và của Họ Tô Quảng Ninh nói chung.

Không khí buổi Gặp mặt thật đông vui phấn khích. Bác Tô Thanh Vân  bắt tay tôi và hồ hởi giới thiệu về người em ruột Tô Văn Chương của mình[2].Tô Văn Chương bận công việc, nhưng tôi lại được gặpTô Văn Dương và Tô Văn Du. Thật vui mừng khi gặp mấy anh em, những người con Họ Tô rất đĩnh đạc và tự tin. Điều đó có thể cảm nhận được ngay từ cái bắt tay, đến nụ cười, giọng nói và ánh mắt. Bác Thanh Vân rất tự hào về những người em, những người đang làm chủ công việc và tương lai của mình.

Buổi gặp mặt này còn mang lại cho tôi nhiều ấn tượng khác. Trao đổi với ông Mậu và ông Vỹ, chúng tôi đều nhận thấy rõ sự phát triển không những về bề rộng mà cả về bề sâu của Họ Tô Quảng Ninh.Trong buổi gặp mặt, sự đóng góp của giới trẻ mang tính nổi bật, không những ở vai trò trong các khâu tổ chức mà còn ở các hoạt động văn nghệ. Ngay cả chị em phụ nữ, cả con gái và con dâu Họ Tô,cũng thể hiện rất rõ. Phải chăng đây là một trong những bí quyết hoạt động của Họ Tô Quảng Ninh? Chúng tôi dự cảm được những bước phát triển cả về bề rộng và bề sâu của Họ Tô Quảng Ninh trong thời gian tới theo tiêu chí mới “Đoàn kết - Tự cường - Nghĩa tình - Phát triển”.

Giờ phút chia tay rồi cũng đến. Bên cạnh những cái bắt tay, những ánh mắt lưu luyến, còn có lời nhắn nhủ của mấy bạn trẻ Khi nào Bác ra Quảng Ninh thì gọi cho em nhé, bất kể là vào giờ khắc nào!. Lời nói đó vẫn còn âm vang bên tai, như lời nhắc nhở, động viên đối với tôi, cũng như có thể với bất kỳ ai quan tâm đến dòng Họ Tô Việt Nam, để cùng cố gắng nhiều hơn, cùng xích lại gần nhau hơn nữa trên con đường tự cường và phát triển.

                                                                                                                                    Hạ Long - Hà Nội, tháng 12/2018                                                                                                                                                                 Giáo sư Tô Xuân Dân -Tùy bút

                                                                                         






[1]  Nếu ai đó còn băn khoăn về gốc tích, về dòng máu xuất phát của mình thì hãy thử nhẩm tính : Một đứa con ra đời thường là kết hợp dòng máu của hai họ Cha và họ Mẹ. Một đứa cháu thường có sự kết hợp của  4 dòng máu: Ông nội, Bà nội, Ông ngoại, Bà ngoại. Nếu qua 10 đời, 20 đời thì sự tích hợp của các dòng máu khác nhau sẽ tăng lên theo cấp số nhân ! Như vậy , gốc tích dòng máu là cần nhưng không qúa quan trọng. Điều quyết định ở đây có lẽ là ở nề nếp gia đình, rộng ra là ở văn hóa dòng họ.

[2] Tô Văn Chương ủng hộ 280 triệu đồng để làm sách  Họ Tô Việt Nam



File tài liệu : 2018-12-29IMG_0170.jpg