TỰ HÀO VỀ ĐỨC THỦY TỔ TÔ LỊCH ĐẨY MẠNH VIỆC XÂY DỰNG VĂN HÓA DÒNG HỌ TÔ VIỆT NAM


GS.TS. TÔ XUÂN DÂN

                                                                                                                                                                                                                           Chủ tịch Hội đồng Họ Tô Việt Nam

May mắn được đọc bài viết của các tác giả trong tập kỷ yếu Kỷ niệm 10 năm suy tôn Thần Long Đỗ Tô Lịch - Thành Hoàng thành Thăng Long là Thủy tổ Họ Tô Việt Nam”, tôi nhận thấy ý nghĩa hết sức to lớn của việc suy tôn Đức Thủy Tổ trong hiện tại và tương lai, theo đó một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là đẩy mạnh việc đúc kết và xây dựng văn hóa dòng họ Tô Việt Nam, bộ phận cấu thành của văn hóa dân tộc Việt Nam

1. Ý NGHĨA CỦA VIỆC SUY TÔN  ĐỨC THỦY TỔ TÔ LỊCH 

Theo GS. Trần Quốc Vượng và GS. Lê Văn Lan thì Tô Lịch là người có thật. Thần Tô Lịch là một nhân thần, với công lao diệt trừ ngoại xâm, bảo vệ đất nước và với đức độ của Ngài, Ngài được vinh danh với nhiều tước vị cao quý:Bảo Quốc Trấn Linh Định Bang Quốc đô Thăng Long Thành hoàng Đại vương- tức Vị Thần bảo hộ của cả vùng kinh đô đất nước.

Năm 2010, dịp Nhà nước tổ chức Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, tại đền Bạch Mã - Đông Trấn Chính Từ, Ban Liên lạc Họ Tô Việt Nam đã tôn vinh Thần Long Đỗ - Tô Lịch là Thủy tổ Họ Tô Việt Nam. Trong buổi Lễ, ông Tô Dùng phát biểu:“ Họ Tô Nam Bộ rất phấn khởi tự hào và vô cùng xúc động trước sự kiện lịch sử thiêng liêng này. Con cháu Họ Tô Nam Bộ tin tưởng rằng, hương hồn của Thủy tổ Tô Lịch sẽ như muôn trùng làn sóng điện phủ kín khắp bầu trời đất nước Việt Nam và cả thế giới, nơi có hàng triệu người con Việt Nam trong đó có nhiều bà con Họ Tô sinh sống để phù hộ cho dân tộc Việt Nam ta nói chung và con cháu Họ Tô nói riêng, luôn luôn là một dân tộc, một dòng họ thông thái, trường tồn, giàu mạnh và đầy lòng nhân ái, sánh vai cùng các dân tộc, các cường quốc trên thế giới”.

Việc suy tôn Đức Tô Lịch là Thủy Tổ của HỌ TÔ Việt Nam là một sự kiện có tính chất nền tảng và từ đó tạo nên ý nghĩa to lớn cho hoạt động HỌ TÔ nói  chung cũng như có tác động tích cực lớn lao với từng người con mang HỌ TÔ  nói  riêng:

+ Chỉ rõ nguồn cội, bề dày lịch sử của dòng họ, gắn kết các thành viên trong dòng họ, khẳng định vai trò to lớn và đóng góp quan trọng của tổ tiên đối với quá trình dựng và giữ nước, từ đó hình thành lòng tự hào chính đáng của cả dòng họ,gây dựng tình đoàn kết, sự cảm thông chia sẻ, tiền đề cho sự tin cậy giữa các chi/ các cành trong dòng họ, sinh sống trên các địa bàn khác nhau trong HỌ TÔ .

+ Đối với từng người, đặc biệt là với lớp trẻ trong dòng họ, việc suy tôn Đức Thủy Tổ tạo nên niềm tin mạnh mẽ về quá khứ oanh liệt, tin ở hiện tại và tương lai, góp phần tạo nên ý chí vươn lên, quyết tâm noi gương các bậc tiền bối, vun đắp tinh thần quật khởi vượt qua mọi khó khăn thử thách, kiên trì và sáng tạo trên con đường khuyến học, khuyến tài, lập thân, lập nghiệp, thoát nghèo và làm giầu chính đáng  .

Cuộc sống nhân loại như một dòng chảy liên tục, luôn đổi thay. Mỗi người sinh ra, trưởng thành, già nua rồi phải mất đi. Trong quan hệ cá nhân, người già chính  là tương lai của người trẻ, vì ai cũng tất yếu phải già; song trong quan hệ dòng tộc, rộng hơn là dân tộc thì thế hệ trẻ mới là tương lai của mỗi dòng họ, của dân tộc và đất nước. Văn hóa chính là cái còn lại khi mọi cái đã mất. Cho nên việc suy tôn Đức Thủy Tổ là để giữ gìn những điều thiêng liêng và tốt đẹp nhất của dòng họ, góp phần xây dựng nên truyền thống quý báu, tức giá trị cốt lõi của dòng họ, cũng chính là giá trị tốt đẹp của dân tộc và từ đó sẽ được bồi đắp và lưu truyền  mãi mãi cho thế hệ  mai sau.

Phần viết dưới đây là suy nghĩ bước đầu, cần phải tiếp tục đi sâu tìm hiểu kỹ lưỡng hơn, cần được thảo luận và lắng nghe ý kiến của nhiều người trong DÒNG HỌ TÔ cũng như trong giới nghiên cứu nói chung.

2. VẤN ĐỀ  XÂY DỰNG VĂN HÓA DÒNG HỌ TÔ VIỆT NAM

2.1.Vài nét về văn hóa tổ chức và văn hóa dòng họ

Cựu Tổng Giám đốcUNESCO Federico Mayor nêu rõ: “Văn hóa bao gồm tất cả những gì làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục tập quán, lối sống và lao động”1.                    

Về văn hóa tổ chức:Con người luôn sống và làm việc trong những tổ chức nhất định, có thể là tổ chức chính trị, kinh tế, hoặc xã hội.  Văn hóa của một tổ chức là hệ thống niềm tin, giá trị và chuẩn mực ứng xử được xây dựng trong quá trình hình thành và phát triển của tổ chức đó.Văn hóa tổ chức đượchình thành trong thời gian dài nên “mang tính lịch sử” và đáp ứng nhu cầu tinh thần của con người nên “mang tính nhân sinh”.Một tổ chức, dù muốn hay không,dần dần hình thành văn hóa của mình. Đó là nhu cầu và cũng là khả năng khách quan.

Văn hóa dòng họ:Trong hoạt động dòng họ, mỗi chi họ được coi là một tổ chức, cả dòng họ là một tổ chức lớn.Văn hóa dòng họbao gồmcác yếu tố sau : 

-Phần nổi có thể nhìn thấy:Cơ sở vật chất cho hoạt động chung;điều lệ, nguyên tắchoạt động,chương trình công tác; các lễ nghi, tổ chức thăm viếng, liên hoan… trong tập thể. Đối với văn hóa dòng họ thì có Gia phả, Phần mộ tổ tiên và cơ sở Thờ tự (Từ đường) là những yếu tố rất quý nên được gọi là TAM BẢO

-Các ngầm định nền tảng,bao gồm niềm tin, các giá trịđ ã ăn sâu vào tiềm thức mỗi cá nhân và tạo thành nét chung trong tập thể và cộng đồng.

- Phong cách làm việc và phương pháp ra quyết định:Việc ra quyết định cho mỗi kế hoạch phát triển thể hiện rất rõ tính chất và mức độ văn hóa của tổ chức.

 -Phong cách ứng xử hànngày: Đây được gọi là “văn hóa ứng xử, giao tiếp”. Văn hóa ứng xử là yếu tố quan trọng của sự thành công và tạo nên niềm vui trong cuộc sống hàng ngày.

2.2. Gợi ý về xây dựng VĂN HÓA DÒNG HỌ TÔ  Việt Nam

2.2.1.Quán triệt  phương hướng chung của sự nghiệp văn hoá nước nhà

Văn kiện Đại hội X của Đảng (2006) đã nhấn mạnh: “Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển KT-XH, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”2. Và: “Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước. Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh  thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống”3.

2.2.2. Mục tiêu và giá trị cốt lõi trong văn hóa Họ Tô Việt Nam

a-Mục tiêu chung của văn hóa Họ Tô Việt Nam: Dựa trên tôn chỉ của hoạt động dòng họ, căn cứ vào chủ trương của Đảng và Nhà nước, Mục tiêu của văn hóa Họ Tô Việt Nam là:     

 Đúc kết truyền thống lịch sử của Họ Tô Việt Nam với những đóng góp quan trọng của tổ tiên và các thế hệ tiếp nối trong quá trình dựng và giữ nước, tạo nên lòng tự hào chính đáng, vun đắp lối sống văn hóa và đạo đức lành mạnh cho giới trẻ trong dòng họ,gây dựng tình đoàn kết, sự tin cậy giữa các chi họ và cả với các dòng họ khác, góp phần tích cực vào xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc của nước Việt Nam, làm cơ sở cho một cuộc sống văn minh, ấm no và hạnh phúc của mọi người.

Mục tiêu chung cần được cụ thể hóa cho từng giai đoạn với giải pháp tương ứng.

b-Truyền thống dân tộcvà những nét văn hóa Họ Tô Việt Nam

* Các giá trị cốt lõi trong truyền thống dân tộc: Các giá trị truyền thống Việt Nam đã được hình thành trong hàng nghìn năm lịch sử dựng và giữ nước, trong sự giao lưu, chọn lọc giá trị văn hoá của các dân tộc khác. Đó là:

  • Lòng yêu nước, ý chí tự cường dân tộc.
  • Tình yêu thương, ý thức cộng đồng gắn kết gia đình, làng xã, Tổ quốc.
  • Lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý.
  • Đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động.
  • Sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống.
  • Yêu chuộng hòa bình, công lý4.

* Những nét chung và nét đặc thù trong văn hóa Họ Tô Việt Nam:

Các giá trị cốt lõi nói trên đã được thể hiện khá rõ trong quá trình phát triển của Họ Tô Việt Nam. Tương đồng với các giá trị cốt lõi chung của dân tộc, vừa có nét đặc thù, nên Đại hội lần thứ V của Hội đồng Họ Tô Việt Nam nhiệmkỳ 2018 -2023 đã đưa ra tiêu chí: “Đoàn kết - Tự cường - Nghĩa tình - Phát triểnnhằm tiếp tục xây dựng Họ Tô Việt Nam thành một cộng đồng vững mạnh, đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế; xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, góp phần xây dựng nước Việt Nam hùng cường.

Đồng thời, chúng ta cần tìm hiểu sâu hơn những nét đặc trưng trong phẩm chất quý báu của các bậc tiền bối nổi danh trong lịch sử, từ Đức Thủy tổ Tô Lịch, Đức Cao tổ Tô Hiến Thành (1102 - 1179), đến danh nhân văn hóa Tô Thế Huy (1666 -...), cũng như các bậc cách mạng tiền bối Tô Chấn, Tô Hiệu (1912 - 1944) và nhiều anh hùng liệt sỹ khác thuộc dòng Họ Tô .... Bước đầu, ở đây chỉ xin đúc kết mấy điều nổi bật nhất. Với những tư liệu cực kỳ ít ỏi, hậu duệ chúng ta ngày nay có quyền nghĩ đến hình tượng Đức Thủy tổ Tô Lịch là Nhà văn hóa uyên thâm thời bấy giờ, tất nhiên là người hiểu rõ thiên văn, thông tường địa lý, am hiểu sâu sắc “thư - y - lý - số5”. Hẳn là, Đức Thủy tổ đã từng tu luyện hết sức thâm hậu, vì  chỉ có như thế thì sau này Ngài mới có thể vận dụng thần thông để giúp Vua cứu nước. Cuộc đời và sự nghiệp của Đức Cao tổ Tô Hiến Thành đã được ghi chép khá rõ trong chính sử cũng như trong nhiều câu chuyện huyền thoại, qua đó cũng gợi mở cho chúng ta đúc kết nhiều giá trị cốt lõi, trước hết là các giá trị “Trung quân ái quốc”, “Thanh liêm”, “Chính trực”, “Giản dị". Cuộc đời Danh nhân văn hóa Tô Thế Huy cũng thể hiện các giá trị “Ái quốc”, “Chính trực”, “Giản dị" và nhiều phẩm chất cao quý khác.

Trong lịch sử hiện đại, Nhà Cách mạng Tô Hiệu có những giá trị nổi bật. Thật may mắn, chúng ta có trong tủ sách cuốn “TÔ HIÊU - TIỂU SỬ” do Chương trình viết tiểu sử các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng và cách mạng Việt Nam biên soạn năm 2018 (do Thường Trực Bộ chính trị chỉ đạo). Cuốn sách viết: “32 tuổi đời,18 năm quyết dấn thân và hy sinh vì Độc lập của dân tộc, vì Tự do và Hạnh phúc của nhân dân, cuộc đời và sự nghiệp Tô Hiệu là một tấm gương sáng của một chiến sĩ tiên phong, người cộng sản kiên trung, một nhà lãnh đạo tài năng của Đảng ta” và khẳng định “Tinh thần Tô Hiệu là một nguồn động lực góp phần đưa tới thành công của Cách mạng Tháng Tám”[1]. Với cách nhìn hôm nay, “Tinh thần Tô Hiệu” được thể hiện tập trung ở các giá trị cốt lõitiên phong & bản lĩnh”,   “kiên trung & quả cảm” , “trí tuệ &sáng tạo”,“trong sáng &nhân ái”, “giản dị &hiệu quả”. Những giá trị nêu trên gắn với hoàn cảnh lịch sử đặc biệt và đã làm nên nhà Cách mạng Tô Hiệu. Hậu thế chúng ta rất tự hào và cần noi gương các bậc tiền bối, từ đó quán triệt vào hoàn cảnh cụ thể của mình mà tiếp tục gìn giữ và phát huy. Như GS,TS Tô Bá Trọng, trong bài viết của mình, đã khẳng định: “Nối tiếp các thế hệ trong dòng chảy của lịch sử của đất nước, người Họ Tô trên mọi lĩnh vực đều làm rạng danh dòng họ và đã có đóng góp công sức rất lớn cho công cuộc giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc...”.

2.2.3. Để hiểu rõ tiêu chí“Đoàn kết-Tự cường - Nghĩa tình - Phát triển”:               :                    

a- Xét về bộ phận:

*Đoàn kết là sự hòa thuận giữa các cá nhân. Đoàn kết được là nhờ sự chấp nhận và hiểu rõ giá trị của mỗi người. Đoàn kếtđược xây dựng qua việc chia sẻ các mục tiêu và viễn cảnh tương lai. Khi đoàn kết, nhiệm vụ lớn trở nên dễ dàng thực hiện. Đoàn kết tạo ra cảm giác ấm áp hạnh phúc và gia tăng sức mạnh cho mọi người. Đoàn kết là giá trị cốt lõi mang tính phổ quát,Chủ tịchHồ Chí Minh đã đúc kết:Đoàn kết-Đoàn kết-Đại Đoàn kết; Thành công-Thành công- Đại Thành công.

*Nghĩa tình: Tình là “tấm lòng”, Nghĩa là “trách nhiệm”. Tấm lòng không dẫn đến Trách nhiệm thì con người sống hời hợt. Trách nhiệm không chứa đựng Tấm lòng thì con người sống khiên cưỡng, có khi giả dối. Tấm lòng và trách nhiệm phải quyện vào nhau, gắn với đời sống thực tiễn. Các gia đình Việt, dòng họ và các thiết chế xã hội là nơi nuôi dưỡng và hun đúc “Nghĩa tình”, đó chính là cơ sở cho sự trường tồn   .         

*Tự cường: Có nghĩa là tự làm cho mình ngày một mạnh lên, không thua kém người khác. Hiểu rộng hơn thì Tự cường là tự lực cánh sinh, biết dựa vào sức mình để giải phóng cho mình. Trong thực tiễn, sự giúp đỡ của bên ngoài là quan trọng, nhưng trước hết phải phát huy nội lực. Tinh thần tự lực, tự cường giúp ta tiếp thu tri thức, tăng thêm nghị lực, đó là tinh thần dũng mãnh, vượt qua mọi khó khăn. Lịch sử chứng minh, chỉ có sức mạnh tự lực tự cường thì nhân dân ta mới giành được thắng lợi cuối cùng. Đây là một  phẩm chất đáng quý của mỗi người cũng như của mỗi cộng đồng, mỗi tổ chức.    

    * Phát triển: là  mở mang từ nhỏ thành  to, từ yếu thành mạnh Theo nghĩa rộng Phát triển là quá trình vận động, tiến triển theo hướng tăng lên, đó cũng là một quá trình tiến hóa của xã hội, của mọi tổ chức, trong đó cần huy động và quản lý các nguồn lực tự nhiên và xã hội nhằm đạt được mục tiêu mong muốn. Nếu tăng trưởng chủ yếu liên quan đến số lượng thì, phát triển liên quan đến cả chất và tính bền vững.                  

 b- Xét theo tổng thể:

“Đoàn kết - Nghĩa tình” là hai giá trị cốt lõi, có ý nghĩa cực kỳ sâu sắc đối với sự trường tồn của Họ Tô Việt Nam.Tự cường - Phát triển” thể hiện phương thức vận động của Họ Tô Việt Nam trong những năm tiếp theo. Tích hợp 4 từ nói trên lại thành một nội dung bao quát và toàn diện. Về âm sắc, “Đoàn kết- Tự cường - Nghĩa tình - Phát triển”đọc lên rất thuận tai và dễ nhớ; đã được Đại hội lần thứ V Họ Tô Việt Nam thống nhất chọn làm tiêu chí cho thời kỳ mới của Họ Tô Việt Nam.

c- Về mặt ý nghĩa:

Tiêu chí mới Đoàn kết - Tự cường - Nghĩa tình - Phát triểncó thể được coi là câu khẩu hiệu, tức Slogan, của Hội đồng Họ Tô Việt Nam ở cấp độ toàn quốc, ở từng tỉnh, thành phố cũng như từng chi họ. Đây là cơ sở tạo sự thống nhât về nhận thức, tư tưởng cũng như định hướng để những công việc khác nhau cùng hướng vào mục đích chung.Đoàn kết-Tự cường -Nghĩa tình-Phát triển”chính là thông điệp nhắc nhở và sẽ thấm vào suy nghĩ và tình cảm của mỗi người Họ Tô. Đó cũng được coi là hệ giá trị cốt lõi và trở thành phương châm hành động của chúng ta.

 2.2.4. Xây dựng đạo đức, lối sống văn hóa trong thế hệ trẻ HỌ TÔ VIỆT NAM

a-Về lối sống văn hóa: Lối sống văn hóa là những thói quen hành xử đẹp của cá nhân hoặc của một cộng đồng, đã được kiểm nghiệm trong cuộc sống, phù hợp với thị hiếu của đa số dân chúng trong xã hội.Đó là lối sống chuẩn mực, tiến bộ, được mọi người trong xã hội thừa nhận và có tác động tích cực đối với sự phát triển của xã hội.

Người có lối sống văn hóa lành mạnh là ngườicó hiểu biết, luôn hướng tới giá trị chân - thiện - mỹ: luôn hiểu và tôn trọng mọi người và tôn trọng chính mình, luôn biết mang lại những giá trị tinh thần cho mọi người và cho bản thân họ.

b-Đạo đức, lối sống văn hóa của thế hệ trẻ là sự kết hợp hài hòa giữa những giá trị chuẩn mực trong việc điều chỉnh hành vi của con người với những thói quen hành xử đẹp của cá nhân hoặc cộng đồng; đó là kết quả của sự gắn kết giữa giáo dục của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trên cơ sở sự tự giáo dục của mỗi cá nhân, sự kết hợp giữa phong cách làm việc với tác phong sinh hoạt, giữa bản lĩnh và tính kỷ luật, giữa yêu cầu của tập thể với nhu cầu phát triển và hoàn thiện nhân cách của mỗi cá nhân.

Đa số thanh, thiếu niên nước ta hiện nay có phẩm chất tốt, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức xã hội, giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, chấp hành pháp luật.Hiện nay, trong quá trình mở cửa hội nhập, đã có biểu hiện coi nhẹ những giá trị truyền thống, chạy theo thị hiếu không lành mạnh. Hơn lúc nào hết, việc đẩy mạnh giáo dục đạo đức, giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống, lý tưởng sống, giáo dục lòng yêu nước cho giới trẻ là rất quan trọng và cấp thiết.

*Bên cạnh nhiều ưu điểm thì bộ phận đáng kể giới trẻ còn rất thiếu kỹ năng giao tiếp có văn hóa, một bộ phận không nhỏ yếu kém trong giao tiếp, nhất là ứng xử nơi công cộng, cách ăn mặc, nói năng thiếu tôn trọng người xung quanh. Vì vậy việc đẩy mạnh giáo dục đạo đức trong giới trẻ là điều rất cấp thiết để khơi dậy truyền thống và các giá trị cốt lõi về văn hóa và đạo đức của dân tộc. Khiếm khuyết trong văn hóa giao thông là hiện tượng phổ biến nhất trong giới trẻ hiện nay. Tình trạng tham gia giao thông theo kiểu lạng lách, đánh võng, phóng nhanh, vượt ẩu, hú ga… gây kinh động mọi người, gây tai nạn và vi phạm nghiêm trọng luật giao thông. Không ít người trẻ tuổi dễ bốc đồng dẫn đến xích mích, bạo lực, dẫn đến phạm tội nghiêm trọng từ những va chạm nhỏ. Cóbạn trẻ diện những bộ cánh cầu kỳ nhưng lại văng tục và những hành động bất nhã khiến người xung quanh vô cùng khó chịu.

*Thực tế hiện nay ở nước ta, trong lĩnh vực đạo đức xã hội đang diễn ra cuộc đấu tranh giữa cái tiến bộ và cái lạc hậu, giữa cái thiện và cái ác, giữa lối sống lành mạnh, có lý tưởng, trung thực, có ý thức xây dựng đất nước với lối sống thực dụng, ích kỷ, sa đọa... trong phạm vi mọi tầng lớp dân cư, nhất là đối với giới trẻ. Vì vậy, vấn đề đặt ra là phải “gạn đục khơi trong”, phải tăng cường giáo dục đạo đức trong phạm vi toàn xã hội, nhất là đối với giớitrẻ.Giáo dục sẽ góp phần vào việc thức tỉnh lương tâm, tạo ra một hành lang trách nhiệm đạo đức cho sự hoạt động năng động của mỗi con người, sẽ làm sâu sắc thêm mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với tự nhiên, sẽ góp phần tạo ra một cơ chế phòng ngừa các phản giá trị văn hoá.

    Trên địa hạt này, giáo dục gia đình và từ phía chi họ/dòng họ sẽ có vai trò tích cực. Sự phối hợp nhiều bên, sự kiểm soát và lắng nghe có tính đồng bộ và thống nhất cũng như sự quan tâm thường xuyên và liên tục của các bậc cao niên sẽ giúp tạo thêm sức mạnh chống lại cái xấu, nuôi dưỡng và phát huy cái tốt. Nếuchỉ hành động riêng rẽ, thiếu thống nhất thì rất dễ xảy ra tình trạngthế hệ làm chủ tương lai có thể có những khiếm khuyết về văn hóa, đạo đức.Bởi vậy, công tác giáo dục đạo đức lối sống, thấm nhuần các giá trị truyền thống của dân tộc cũng như các giá trị phổ quát của nhân loại, thông qua các tổ chức của xã hội, nhà  trường và gia đình trong đó vai trò của chi họ/dòng họ sẽ tìm được chỗ đứng  của  mình./.

                                                                             Tháng 12 năm 2020

GS.TS. TÔ XUÂN DÂN

                                                                                                                                                                                                                 Chủ tịch Hội đồng Họ Tô Việt Nam

 

CHÚ THÍCH:

1. Federico Mayor tại “Hội nghị liên chính phủ về các chính sách văn hóa”, Venise, 1970.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội lần thứ X.

3. Văn kiện Hội nghị Trung ương 5, khóa VIII.

4.Quản lý giáo dục giá trị nhân văn và giáo dục quốc tế, Học Viện QLGD, HN, 2009.

5. Tác giả không dùng từ “nho, y, lý, số”. Vì, thời của  Đức Tô Lịch,“ nho” chưa  có  ảnh  hưởng  gì  đáng kể, thậm chí phương Bắc còn vơ vét kho tàng văn hóa của người Việt cổ .

6- Tô Hiệu - Tiểu sử, Thường trực Bộ Chính trị chỉ đạo biên soạn,  tr. 145-15

Ảnh: Thường trực Hội đồng và con cháu Họ Tô dự Lễ cáo yết Thủy tổ Tô Lịch tại Điện Kính thiên, Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội, ngày 19/9/2020.                                                                              

 



[1] Tô Hiệu - Tiểu sử ,  Thường trực Bộ Chính trị chỉ đạo biên soạn, tr. 145-154

[2]Tổng thư ký LHQ Kofi Annan nhân kỷ niệm 50 năm thành lập LHQ nói (1996): "Tất cả các vấn đề trên thế giới đều do thiếu vắng các giá trị mà hình thành. Chúng ta mới chỉ cắt các cành nhánh của vấn đề, mà không đi vào gốc rễ của nó" nguồn : www.giatricuocsong.org.