Thuỷ Tổ họ Tô
| Bài phát biểu của GS. Sử học Lê Văn Lan tại Lễ suy tôn đức thuỷ tổ thần Long Đỗ - Tô Lịch |
Kính thưa các Cụ, các Bác, các Chị, các Anh: Chúng tôi trước hết có lời thành thật cảm ơn dòng họ Tô Việt Nam, tới các chị, các nhân vật từ Nam chí Bắc, hôm nay tụ hội đúng vào dịp nhân dân chúng ta trên toàn quốc cũng như tại thủ đô chuẩn bị bước vào đại lễ kỷ niệm ngàn năm Thăng Long. Trong những ngày đại lễ này, chúng ta tập trung suy tôn Đức Lý Thái Tổ - người khai sinh kinh đô Thăng Long, chúng tôi đã có nhiều dịp nhắc mọi người rằng trước Đức Lý Thái Tổ - người khai sinh kinh đô Thăng Long vào năm 1010 thì đã có một người họ Lý nữa tên Bí, hoặc đọc là Bôn, hoặc đọc là Phần. Ba cách đọc đó: Lý Bí, Lý Bôn, Lý Phần đếu có nghĩa tốt đẹp là rực rỡ, sáng láng, là to lớn, là dũng sĩ. Con người có ba cách đọc tên như thế có thể nhiều người chưa biết nhưng nếu nhắc tới đế hiệu của Người, danh hiệu của Người thì chúng ta đều biết ngay, vì đây chính là Người vào năm 544 sau khi đã nổi dậy khởi nghĩa quét sạch quân giặc Lương ra khỏi bờ cõi, đã lập nên quốc gia Vạn Xuân, đã lập nên Đài Vạn Xuân - nơi triều hội đăng khoa; đã lập nên ngôi chùa Khai Quốc có nghĩa là Mở Nước mà bây giờ có tên là Trấn Quốc. Và đặc biệt, là đã lập nên Tòa Tô Lịch Giang Thành, là công trình quân sự đầu tiên được xây dựng ở trên miền đất trung tâm thủ đô bấy giờ. Lý Nam Việt Đế mà chúng ta gọi tắt là Lý Nam Đế với công đức ấy thì ngay từ giữa thế kỷ thứ VI đã là một người "khai sáng". Chúng tôi dùng chữ "khai sáng" vì Người đã tạo tiền đề cho Đức Lý Thái Tổ năm thế kỷ sau đấy sẽ đến khai sinh kinh đô Thăng Long trên chính miền đất đã được Người khai sáng. Chúng tôi vừa nhắc đến một công trình của Đức Lý Nam Việt Đế là tòa Tô Lịch Giang Thành, tòa thành đầu tiên được xây dựng ở trên miền đất kinh kỳ đế đô và là thủ đô của chúng ta bấy giờ. Tòa thành đó có tên là Tô Lịch. Điều này gợi cho chúng tôi, những người làm công tác sử học và nhiều học giả khác phải đi tìm xem Tô Lịch là ai. Và chúng tôi đã tìm thấy. Tìm thấy ở ngay nơi Đông Trấn Chính Từ - bốn chữ đại tự trên bức hoành phi đang ở trên cao trước mắt quý vị ở đây, đó là ngôi đền chính làm nhiệm vụ trấn giữ phía Đông của kinh thành thủ đô nước ta. Chúng tôi tìm thấy ở đây bài vị ghi tên vị thần được thờ ở đây và từ việc phát hiện ấy, chúng tôi tìm được lại nữa một loạt thư tịch sách vở và đặc biệt là công trình nghiên cứu của một người đi trước chúng tôi và rất nổi tiếng: Giáo sư Trần Quốc Vượng. Từ thập kỷ thứ 8 của thế kỷ XX, Giáo sư Trần Quốc Vượng đã cùng học giả Vũ Tuấn Sáng viết quyển sách nổi tiếng đến bây giờ và vẫn được in đi in lại. Và ở đó, Giáo sư Trần Quốc Vượng cùng học giả Vũ Tuấn Sáng là những người đầu tiên nói về ngôi làng Hà Nội gốc với người già làng đứng đầu ngôi làng Hà Nội gốc đó, và với tư cách là người Hà Nội gốc đầu tiên, đó chính là người họ Tô tên Lịch. Rồi từ khi với cương vị là người già làng đứng đầu ngôi làng Hà Nội gốc đầu tiên ở các ngọn núi thiêng - thiêng điểm - cao điểm - tiêu điểm của cái đất kinh kỳ đế đô cũng như thủ đô nước Việt chúng ta từ thời Tiền Thăng Long - đấy là núi Long thần linh và nhân danh ngọn núi Long Đỗ kia hòa cùng núi sông, hòa cùng tòa kinh đô nước Việt mà trổ ra những công đức suốt 2000 năm nay trong lịch sử nước nhà. Chúng tôi hết sức vui mừng tìm ra điều này và còn vui mừng hơn kèm với lới cám ơn rất chân thành rằng những người làm công tác sử học chúng tôi hiểu được gì, nghiên cứu được công trình nào, công trình lớn nhỏ đến đâu thì sức sống của nó tùy thuộc vào mức độ xã hội tiếp nhận những công trình đó đến đâu. Và ở lại đây, chúng tôi một lần nữa biểu thị sự sung sướng rất mực của những người làm nghiên cứu trong đó đặc biệt là những người làm công tác sử học vì đã được chứng kiến, được chứng nhận ở đây một sự kiện hiển nhiên rằng đã có sự hưởng ứng hết sức tích cực, có hiệu quả và là linh thiêng nữa của một bộ phận quan trọng trong xã hội chúng ta là dòng họ Tô Việt Nam vốn là một dòng họ mà chúng tôi những người làm công tác nghiên cứu lịch sử đã kính cẩn ngả mũ nhiều lần để tôn sùng, để thán phục và để tôn vinh bởi công đức, bởi những thành tựu mà những người dòng họ Tô này đã làm cho dân tộc này, cho xã hội này, cho nền văn minh, văn hiến của đất nước này và đặc biệt cho thủ đô này. Bấy giờ chính quý vị, các bác, các chị, các anh lại một lần nữa khiến cho chúng tôi được trở nên hữu dụng, những nhà nghiên cứu lịch sử.
Xin chân thành cảm ơn và kính chúc sức khỏe tất cả các quý vị! |
Các tin khác:
Đang online : 1
Hôm nay : 233
Tháng hiện tại : 6315
Tổng lượt truy cập : 134639