Trong hai ngày 12–13/4/2026 (tức ngày 25–26 tháng 2 âm lịch), tại xóm Đồng Tâm, xã Lý Quốc, tỉnh Cao Bằng, Lễ khánh thành và đưa vào sử dụng Đền thờ Đức bà Tô Thị Hoạn (Huệ) đã được tổ chức trang trọng, thành kính, thu hút đông đảo đại biểu, nhân dân và du khách thập phương tham dự.

Đây không chỉ là một sự kiện văn hóa – tâm linh quan trọng của địa phương, mà còn là dấu mốc ý nghĩa trong hành trình bảo tồn, tôn vinh và phát huy giá trị di sản văn hóa của dòng họ Tô trên cả nước.

Đền thờ Đức bà Tô Thị Hoạn tọa lạc dưới chân núi Phja Roan, thuộc xã Lý Quốc – vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nằm trong Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng.

Theo các tư liệu lịch sử, Đức bà Tô Thị Hoạn (Tô Thị Huệ) là một nhân vật mang đậm yếu tố huyền tích và lịch sử. Từ một thiếu nữ miền sơn cước, bà được tiến cung dưới triều Lê, trở thành cung phi được vua yêu quý. Trên đường về thăm quê, khi đi qua xứ Khau Lư (Lạng Sơn), nghe tin vua băng hà, bà đã lên núi hướng về kinh thành mà hóa đá – trở thành biểu tượng bất tử của lòng trung trinh, son sắt.

Chính từ những giá trị lịch sử và văn hóa đó, trải qua thời gian, nhân dân đã lập đền thờ; Đức bà được triều Lê sắc phong là “Tô Thị Phúc Thần”, và đến năm 2011, đền được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.

Trong bối cảnh ấy, việc tổ chức Lễ khánh thành Đền thờ lần này càng có ý nghĩa đặc biệt, được triển khai trang trọng, quy mô, với sự tham dự của đông đảo đại biểu các cấp, các ngành và nhân dân.

Tham dự buổi lễ

Về phía tỉnh và các cơ quan chuyên môn có:

Đại diện Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh; Ban Dân vận và Tuyên giáo Tỉnh ủy; Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh; Báo Cao Bằng; Bảo tàng tỉnh.

Về phía địa phương, có sự hiện diện của:

Thường trực Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Lý Quốc cùng các ban, ngành, đoàn thể;

Đại diện Thường trực Đảng ủy, Ủy ban nhân dân các xã: Hạ Lang, Vinh Quý, Quang Long, Đàm Thủy; các đồng chí nguyên lãnh đạo Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Hạ Lang qua các thời kỳ.

Đặc biệt, buổi lễ có sự tham dự của Thường trực Hội đồng Họ Tô Việt Nam; Hội đồng Họ Tô tỉnh Cao Bằng; đại diện dòng họ Tô xã Lý Quốc; cùng Hội đồng Họ Tô các tỉnh, thành phố như: Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Định, Nghệ Tĩnh, Bắc Kạn…

Cùng với đó là sự có mặt của đông đảo nhân dân xã Lý Quốc, bà con cô bác họ Tô và du khách thập phương, tạo nên không khí trang nghiêm, ấm áp và đậm nghĩa tình dòng tộc.

Chương trình buổi lễ được tổ chức với các nghi thức truyền thống như lễ hô thần nhập tượng, lễ cắt băng khánh thành, dâng hương và tham quan di tích, thể hiện sự trang trọng, thành kính và giàu bản sắc văn hóa.

Lễ ngoài trời chuẩn bị cho lễ

Hô Thần Nhập Tượng Đức Bà Tô Thị Phúc Thần

Trong khuôn khổ buổi lễ, Ban Tổ chức đã công bố và trao Quyết định thành lập Ban Quản lý Đền thờ Đức bà Tô Thị Hoạn nhằm đảm bảo công tác quản lý, gìn giữ và phát huy giá trị di tích một cách bền vững, hiệu quả.

Ban Quản lý Đền có sự tham gia của đại diện chính quyền địa phương và cộng đồng dòng họ, trong đó ông Tô Văn Minh – đại diện họ Tô xã Lý Quốc được tín nhiệm tham gia, trực tiếp cùng địa phương thực hiện công tác quản lý, thờ tự và tổ chức các hoạt động tại đền.

Trao quyết định thành lập ban Quản lý đền

Việc thành lập Ban Quản lý không chỉ thể hiện sự quan tâm của chính quyền và cộng đồng, mà còn là bước đi quan trọng nhằm tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương và dòng họ, góp phần giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa – tâm linh của di tích trong thời gian tới.

Tại buổi lễ, Lãnh đạo Hội đồng Họ Tô Việt Nam đã chia sẻ những tình cảm trân trọng và bày tỏ mong muốn tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa – tâm linh của Đền thờ Đức bà Tô Thị Hoạn, góp phần lan tỏa truyền thống tốt đẹp của dòng họ và địa phương.

Trong bài phát biểu, Hội đồng họ Tô Việt Nam đã nhấn mạnh rằng Đền thờ Đức bà không chỉ là một công trình kiến trúc tâm linh, mà còn là kết tinh của truyền thống văn hóa, đạo lý và niềm tin thiêng liêng của nhân dân; hình tượng Đức bà là biểu tượng tiêu biểu cho người phụ nữ Việt Nam với những phẩm chất cao đẹp: đức hạnh, thủy chung, son sắt và giàu lòng hiếu nghĩa, đã trở thành giá trị bền vững trong tâm thức dân tộc.

Nghi lễ cắt băng khánh thành đền thờ Đức bà Tô Thị Phúc Thần

Đồng thời, cũng ghi nhận công trình là kết quả của sự quan tâm chỉ đạo sát sao của chính quyền địa phương, sự chung tay công đức của Hội đồng Họ Tô Việt Nam, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và nhân dân địa phương.

Hội đồng họ Tô Việt Nam

và một số Hội đồng họ Tô các tỉnh chụp ảnh chung với lãnh đạo xã Lý Quốc

Trong bài phát biểu, Lãnh đạo Hội đồng họ Tô Việt Nam cũng nhấn mạnh chiều sâu lịch sử của vùng đất Cao Bằng – cái nôi cách mạng của cả nước.

Không dừng lại ở việc tri ân quá khứ, những chia sẻ tại buổi lễ cũng mở ra định hướng phát triển cho tương lai của di tích.

Đền thờ Đức bà Tô Thị Hoạn được kỳ vọng sẽ sớm đi vào hoạt động ổn định, trở thành không gian văn hóa – tâm linh bền vững, đồng thời phát huy vai trò của chi họ Tô xã Lý Quốc trong việc gìn giữ, thờ tự và tổ chức các hoạt động tín ngưỡng.

Cùng với đó, việc tăng cường quảng bá hình ảnh Đức bà và cảnh đẹp non nước Cao Bằng sẽ góp phần đưa nơi đây trở thành:

• Địa chỉ tâm linh linh thiêng
• Điểm tựa tinh thần của con cháu họ Tô
• Và điểm đến văn hóa có ý nghĩa đối với cộng đồng và xã hội

Lễ khánh thành Đền thờ Đức bà Tô Thị Hoạn không chỉ là sự kiện mang ý nghĩa tâm linh, mà còn mở ra một chặng đường phát triển mới cho địa phương.

Từ một huyền tích dân gian, đến một di tích được công nhận cấp tỉnh, và hôm nay là một công trình được phục dựng khang trang, Đền thờ Đức bà đã và đang trở thành:

• Biểu tượng của truyền thống và đạo lý
• Điểm hội tụ của tình cảm dòng tộc
• Và là nền tảng cho phát triển du lịch văn hóa – tâm linh bền vững

Trong không gian núi non hùng vĩ của Cao Bằng, ngôi đền hôm nay không chỉ là nơi thờ phụng, mà còn là biểu tượng sống động của niềm tin, của cội nguồn và của sự gắn kết cộng đồng.

Bài viết, ảnh Tô Hồng Long