Thời thế đã tạo nên những nhân vật anh hùng đặc biệt như Thiếu tướng Tô Ký, một hình ảnh tiêu biểu của Mười tám thôn vườn trầu. Cùng Trần Văn Giàu và một số nhà cách mạng khác vượt ngục Tà Lài, bí mật trở về lãnh đạo nhân dân Sài Gòn - Gia Định đứng lên cướp chính quyền, thu phục nhiều hảo hán giang hồ yêu nước vào thời kỳ "hỗn quân hỗn quan" để đương đầu với thực dân Pháp, ông và Trần Văn Trà đã thành lập, chỉ huy lực lượng vũ trang đầu tiên của Nam Bộ do Đảng Cộng sản lãnh đạo: Giải phóng quân Liên quận Hóc Môn - Bà Điểm - Đức Hoà, rồi tận tình giúp tướng Nguyễn Bình thống nhất các lực lượng vũ trang, được cử làm Khu bộ phó Khu 7.