HỌ TÔ PHÚC TRỰC THÔN XUÂN CẦU XÃ NGHĨA TRỤ, TỈNH HƯNG YÊN

Theo gia phả họ Tô Phúc Trực do tiến sỹ Tô Trân viết năm Canh Tý 1840, Thủy tổ chi họ là Tô Phúc Trực người thôn Tam Kỳ, xã Xuân Cầu, tổng Xuân Cầu, huyện Văn Giang, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh (trước gọi là trấn Kinh Bắc).

Đời thứ 2 là Tô Phúc Thành.

Đời thứ 3 là Tô Phúc Lạc. Ông Tô Phúc Lạc không có con trai, chỉ sinh một con gái là Từ Thuận. Bà Từ Thuận lấy chồng là Quản Nhã Thực. Ông Tô Phúc Lạc có giao hẹn với ông thông gia là nếu ông Quản Nhã Thực và bà Từ Thuận sinh được 2 con trai thì phải cho 1 người về thừa tự họ Tô.

Về sau bà Từ Thuận sinh được 2 con trai đã cho con trai thứ là Quản Đình Tuyển về ăn thừa tự họ Tô trở thành đời thứ 4 họ Tô Phúc Trực.

Ông Tô (Quản) Đình Tuyển sinh được 2 con trai.

Con cả là Tô Hiệu tự Khâm Phủ, ông có học nhưng không đỗ đạt gì nên phẫn chí bỏ quê đi nơi khác làm ăn cùng con cháu gồm: đời 6 là cụ Hệ, cụ Thụ. Đời thứ 7 là cụ Tự và các em là cụ Kinh, cụ Thống, cụ Khoang đều không biết tin gì, chỉ biết là các cụ đi buôn bán ở Mỹ Lộc - Nam Định. Cụ Tự có con trai là Tô Đào . . .đến nay cũng không có tung tích gì.

Con thứ là Tô Trân hiệu là Ngọc Giang đỗ tiến sỹ, làm quan đến chức Trung Lang Đại Phu Tả Tham Tri Bộ Lễ.

Ông Tô Trân là đời thứ 5, sinh năm 1791. Thủy tổ Tô Phúc Trực có thể sinh khoảng năm 1650.

Cụ Tô Trân có cháu 4 đời là các cụ Tô Chương, Tô Giác, Tô Ái làm ăn ở Thanh Hóa (vùng Thọ Xuân - Bái Thượng - Nông Cống) cũng không có liên hệ gì với quê hương.

Hiện nay các chi còn lại của họ Tô Phúc Trực tập trung khá đông ở Hà Nội, Xuân Cầu, một số ở Sài Gòn. Tết đến xuân về anh em vẫn đi lại thăm hỏi nhau. Đa số đi làm nhà nước, một số nhỏ buôn bán hoặc ở nhà làm ruộng. Tổng số có khoảng 70 hộ với khoảng 270 người.

Tính từ Thủy tổ Tô Phúc Trực đến các thế hệ mới sinh, chi họ đã được 14 đời.

Xuân Cầu là đất văn vật mà họ Tô nói chung đều coi trọng văn hóa nên ham học, nhiều người thành đạt từ trước và sau cách mạng tháng 8 năm 1945 như:

          Cụ Tô Gĩ (đời thứ 10), tham gia cách mạng bí mật cùng với ba người anh họ ngoại là Tô Hiệu, Tô Chấn, Tô Quang Đẩu. Sau khi cách mạng thành công cụ Tô Gĩ được giữ chức Phó Giám đốc Sở Liêm phóng Bắc Kỳ, rồi được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc Nha công an Việt Nam đầu tiên.

- Các con của cụ Tô Gĩ là Tô Linh, Tô Minh Thông (nữ) đều là các tiến sỹ được phong hàm giáo sư và phó giáo sư. 

- Tô Quốc Ân sinh năm 1953, đời thứ 11. Thiếu tướng Tổng cục Hậu cần Bộ Công an.

- Tô Minh Ngọc (nữ) sinh năm 1959, đời thứ 11. Đại tá công an .

- Tô Thị Minh Tâm sinh năm 1958, đời thứ 11. Phó Vụ trưởng Vụ Giam giữ cái tạo Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

- Tô Lạc sinh năm 1934, đời thứ 10, đại tá quân đội.

- Liệt sĩ chống Pháp Tô Lẫm sinh năm 1925, đời thứ 10, hy sinh năm 1952 tại Ân Thi, Hưng Yên …

Với nghĩa cử cao đẹp và lòng biết ơn tiên tổ, con cháu dòng họ Tô Phúc Trực đã quy tập, xây cất lăng mộ tổ, các liệt tổ liệt tông. Đã xây dựng nhà thờ cụ Tô Trân, xây dựng nhà thờ Tô tộc, trong đó đặt bài vị và tượng đồng cụ Tô Gĩ.

Con cháu họ Tô Phúc Trực được nối tiếp dòng máu của Tổ tiên, của các bậc tiền nhân tài ba như cụ Tô Trân, Tô Gĩ, và nhiều nhân sĩ, trí thức khác nên đều thành đạt đi làm quan, làm việc ở nhiều địa phương trong cả nước. Vì vậy hiện nay, số hộ định cư tại Xuân Cầu chỉ có 10 hộ với 40 nhân khẩu, nhưng đã có 25 người tốt nghiệp đại học và trên đại học. Số người định cư lập nghiệp tại Hải Phòng, Hà Nội, Sài Gòn là 50 hộ với 200 nhân khẩu.

Người viết

Tô Nhữ tức Nhân85 tuổi đời thứ 9)