Trong đời sống văn hóa của người Việt Nam, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tưởng nhớ công lao của tổ tiên luôn được các thế hệ gìn giữ và phát huy. Đối với mỗi dòng họ, những ngày giỗ tổ không chỉ là dịp tri ân tiền nhân mà còn là cơ hội để con cháu tụ hội, gắn kết tình thân và nhắc nhớ về cội nguồn. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của Lễ giỗ Cụ Tổ Tô Húy Doãn Văn, một nghi lễ truyền thống được con cháu họ Tô Thượng Tầm tổ chức hằng năm với tất cả lòng thành kính.

Ngày 17 tháng Giêng năm Bính Ngọ (tức ngày 05/3/2026), tại Từ đường Ngũ Chi Phương, thôn Thái Hòa 2, xã Nam Đông Hưng, tỉnh Hưng Yên, Ban liên lạc Từ đường Ngũ Chi Phương cùng đông đảo con cháu nội ngoại đã trang nghiêm tổ chức Lễ giỗ Cụ Tổ Tô Húy Doãn Văn – vị tiền nhân có công gây dựng nền móng và hun đúc truyền thống tốt đẹp của dòng họ qua nhiều thế hệ.

Ngay từ sáng sớm, khu từ đường đã rộn ràng bước chân con cháu trở về từ nhiều địa phương. Hương hoa, lễ vật được chuẩn bị chu đáo trên bàn thờ tổ, thể hiện lòng thành kính của hậu duệ đối với tổ tiên. Tham dự buổi lễ có Hội đồng Gia Tộc Đại Tông, đại diện các chi họ, các bậc cao niên trong dòng tộc cùng đông đảo con cháu nội ngoại đang sinh sống tại quê hương và nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Mở đầu buổi lễ, đại diện Ban tổ chức tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu và thông qua chương trình lễ giỗ. Sau ba hồi chín tiếng chuông vang lên trong không gian trang nghiêm của từ đường, toàn thể con cháu đã nghiêm trang hướng về bàn thờ tổ, thành kính dâng hương tưởng niệm Cụ Tổ Tô Húy Doãn Văn và Cụ Tổ mẫu. Khói hương nghi ngút lan tỏa trong không gian linh thiêng, gợi nhắc về công lao gây dựng và gìn giữ gia phong của các bậc tiền nhân.

Theo gia phả dòng họ, Cụ Tổ Tô Húy Doãn Văn là hậu duệ đời thứ mười của Tô tộc Đại Tông. Sinh thời, Cụ là người có uy tín trong họ tộc, luôn quan tâm quy tụ con cháu, giữ gìn nền nếp gia phong và xây dựng sự đoàn kết trong dòng họ. Cùng với phu nhân, Cụ đã đặt nền móng cho sự phát triển của các thế hệ hậu duệ sau này. Trải qua thời gian, dù có nhiều biến động của lịch sử và xã hội, con cháu họ Tô vẫn luôn ghi nhớ công lao của Cụ, đồng thời chung tay gìn giữ nơi thờ tự tổ tiên như một biểu tượng thiêng liêng của dòng tộc.

Một điểm nhấn trang nghiêm và giàu ý nghĩa trong buổi lễ là nghi thức tế Tổ do đội tế nữ quan của dòng họ đảm nhiệm. Đội tế gồm các con gái và con dâu trong họ Tô Thượng Tầm, được tổ chức chỉnh tề trong trang phục truyền thống, thực hiện nghi lễ theo đúng nghi thức cổ truyền.

Trong tiếng nhạc lễ trầm hùng và không khí linh thiêng của từ đường, đội tế nữ quan đã tiến hành các tuần tế với những động tác khoan thai, trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính dâng lên Cụ Tổ và Cụ Tổ mẫu. Từng bước đi, từng động tác dâng hương, dâng rượu, dâng lễ đều được thực hiện nhịp nhàng, chuẩn mực, tạo nên một nghi lễ trang nghiêm, xúc động và đầy ý nghĩa.

Việc tổ chức đội tế nữ quan với thành phần là con gái và con dâu trong dòng họ không chỉ góp phần giữ gìn nét đẹp của nghi lễ truyền thống mà còn thể hiện vai trò quan trọng của phụ nữ trong việc gìn giữ gia phong, vun đắp nền nếp văn hóa của gia tộc. Hình ảnh những người phụ nữ họ Tô trong trang phục tế lễ trang nghiêm trước bàn thờ tổ đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần hiếu kính và sự gắn bó của các thế hệ con cháu đối với cội nguồn.

Sau nghi thức tế lễ, con cháu trong dòng họ tiếp tục dâng hương tưởng niệm, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân. Những lời nhắc nhở về truyền thống của dòng họ được ôn lại như một lời gửi gắm đến thế hệ hôm nay và mai sau về trách nhiệm gìn giữ gia phong, sống đoàn kết, nghĩa tình và đóng góp cho xã hội.

Theo truyền thống của dòng họ, hằng năm vào ngày 17 tháng Giêng âm lịch, con cháu từ khắp nơi lại trở về từ đường để dâng hương tưởng niệm Cụ Tổ. Trải qua nhiều thế hệ, nghi lễ này đã trở thành một nét đẹp văn hóa được gìn giữ bền bỉ trong đời sống của dòng họ. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn là lời nhắc nhở con cháu về cội nguồn và đạo lý làm người.

Lễ giỗ Cụ Tổ Tô Húy Doãn Văn vì thế không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp giáo dục truyền thống quý báu cho thế hệ trẻ. Qua những câu chuyện về tổ tiên, con cháu hiểu hơn về lịch sử của dòng họ, từ đó nuôi dưỡng niềm tự hào và ý thức gìn giữ những giá trị tốt đẹp mà các bậc tiền nhân đã để lại.

Buổi lễ khép lại trong không khí ấm áp và đoàn kết khi toàn thể con cháu cùng dâng hương trước bàn thờ tổ và chụp ảnh lưu niệm tại từ đường. Mỗi người ra về mang theo niềm xúc động và sự tự hào về truyền thống của dòng họ, đồng thời nhắc nhở nhau tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc và góp phần vào sự phát triển của quê hương.

Trong dòng chảy của thời gian, những nghi lễ như Lễ giỗ Cụ Tổ Tô Húy Doãn Văn chính là sợi dây bền chặt kết nối các thế hệ con cháu trong đại gia đình họ Tô. Đó cũng là minh chứng sinh động cho truyền thống hiếu nghĩa, đoàn kết và tinh thần hướng về cội nguồn – những giá trị bền vững đã và đang được các thế hệ người họ Tô gìn giữ, phát huy trong đời sống hôm nay.

Bài viết và ảnh Tô Hồng Long