Trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, triều Lý được ghi nhận là một trong những triều đại rực rỡ của quốc gia Đại Việt, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của đất nước về chính trị, quân sự, văn hóa và giáo dục. Trong thời đại ấy đã xuất hiện nhiều bậc hiền tài kiệt xuất, có công lớn đối với quốc gia, dân tộc. Tiêu biểu trong số đó là Đức Thái phó Tô Hiến Thành (1102–1179) – vị đại thần trung liệt, nhà quân sự lỗi lạc, chính trị gia kiệt xuất và danh nhân văn hóa có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Nhân dịp kỷ niệm 924 năm ngày sinh của Đức Thái phó Tô Hiến Thành (1102–2026), tại đền Văn Hiến, xã Ô Diên, thành phố Hà Nội, chính quyền địa phương phối hợp cùng Hội đồng Họ Tô Việt Nam long trọng tổ chức lễ kỷ niệm và dâng hương tưởng niệm danh nhân, thu hút sự tham dự của đông đảo đại biểu, nhân dân địa phương và con cháu họ Tô từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Hơn 600 con cháu họ Tô hội tụ về quê hương Ô Diên

Buổi lễ diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính tại vùng đất Hạ Mỗ – Ô Diên, nơi gắn bó sâu sắc với cuộc đời và sự nghiệp của Đức Thái phó Tô Hiến Thành. Đặc biệt, buổi lễ đã đón hơn 600 con cháu họ Tô từ nhiều địa phương như Cao Bằng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Thanh Hóa, Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh… trở về quê hương dâng hương tưởng niệm vị tiền nhân tiêu biểu của dòng họ.

Trong đoàn đại biểu Hội đồng Họ Tô Việt Nam tham dự buổi lễ có: Cụ Tô Bỉnh – Cố vấn Hội đồng Họ Tô Việt Nam; ông Tô Quang Mậu – Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Họ Tô Việt Nam; ông Tô Hồng Long – Phó Chủ tịch Hội đồng Họ Tô Việt Nam; ông Tô Cao Lanh – Phó Chủ tịch Hội đồng Họ Tô Việt Nam cùng nhiều thành viên Hội đồng và đại diện các chi họ Tô trên cả nước.

Sự quan tâm của chính quyền và nhân dân địa phương

Tham dự buổi lễ có đông đảo đại biểu lãnh đạo và nhân dân địa phương.

Về phía xã Ô Diên có sự hiện diện của đồng chí Nguyễn Văn Đức – Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Phạm Hồng Hoàn – Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Đỗ Chí Hưng – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã.

Cùng dự còn có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thường trực Hội đồng nhân dân, lãnh đạo UBND, lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Ô Diên; lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, các tổ chức chính trị – xã hội trên địa bàn.

Buổi lễ cũng có sự tham dự của đoàn đại biểu UBND xã Ngọc Hồi (thành phố Hà Nội); Hội đồng dòng họ Lã xã Ngọc Hồi; Ban quản lý di tích làng Lạc Thị; Ban quản lý di tích làng Quỳnh Đô và làng Ích Vịnh; cùng các cụ cao niên trên địa bàn Hạ Mỗ và các đồng chí lãnh đạo xã Hạ Mỗ qua các thời kỳ trước khi sáp nhập.

Ôn lại thân thế và sự nghiệp của danh nhân Tô Hiến Thành

Tại buổi lễ, Cụ Tô Bỉnh – Cố vấn Hội đồng Họ Tô Việt Nam đã trình bày diễn văn ôn lại thân thế, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của Đức Thái phó Tô Hiến Thành đối với lịch sử dân tộc.

Theo các tư liệu lịch sử, Đức Tô Hiến Thành (1102–1179), hiệu Phi Diên, sinh ngày 22 tháng Giêng năm Nhâm Ngọ (1102). Thân phụ là ông Tô Trung, quê phường Thái Hòa, thành Thăng Long; thân mẫu là bà Nguyễn Thị Đoan, người hương Ô Diên (nay thuộc thành phố Hà Nội). Năm 21 tuổi, ông đỗ khoa Thủ sĩ và bắt đầu bước vào con đường làm quan dưới triều Lý Thần Tông. Đến năm 1138, dưới triều Lý Anh Tông, ông thi đỗ Thái học sinh. Trong sự nghiệp làm quan, Tô Hiến Thành vừa là danh tướng kiệt xuất vừa là nhà chính trị tài năng, lập nhiều công lao trong việc dẹp loạn trong nước, bảo vệ bờ cõi và ổn định triều chính. Năm 1159, sau những chiến công trong các cuộc chinh phạt Ai Lao và vùng Ngưu Hống, ông được phong Thái úy – chức quan võ cao nhất của triều Lý. Năm 1175, khi vua Lý Anh Tông lâm bệnh và ủy thác việc phò tá Thái tử Long Trát mới ba tuổi lên ngôi (vua Lý Cao Tông), ông được phong Nhập nội Kiểm hiệu Thái phó Bình chương quân quốc trọng sự, giữ vai trò điều hành triều chính như Tể tướng. Ông mất năm 1179 tại kinh đô Thăng Long. Sự ra đi của vị đại thần trung liệt khiến vua Lý Cao Tông bớt ăn ba ngày, nghỉ thiết triều sáu ngày để tỏ lòng thương tiếc.

Tấm gương trung nghĩa và liêm chính của bậc đại thần

Trong lịch sử Việt Nam, Tô Hiến Thành được biết đến như một tấm gương tiêu biểu về lòng trung nghĩa, sự thanh liêm và tinh thần trọng dụng hiền tài.

Sau khi vua Lý Anh Tông qua đời, mặc dù có nhiều thế lực muốn thay đổi người kế vị, nhưng ông vẫn kiên quyết bảo vệ di chiếu của vua, phò tá vua Lý Cao Tông lên ngôi.

Trước khi qua đời, ông đã tiến cử Trần Trung Tá – người có tài năng và đức độ – thay mình phò vua giúp nước.

Lan tỏa giá trị lịch sử và truyền thống dòng họ

Trải qua gần một thiên niên kỷ, Đức Thái phó Tô Hiến Thành vẫn được nhân dân tôn kính như một vị phúc thần linh thiêng.

Hiện nay, trên khắp cả nước có hơn 200 đình, đền, miếu thờ Đức Tô Hiến Thành, thể hiện sự tôn vinh sâu sắc của hậu thế đối với những đóng góp to lớn của ông đối với đất nước. Lễ kỷ niệm 924 năm ngày sinh của Người không chỉ là dịp tri ân một danh nhân lịch sử mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ hôm nay.

Tin bài và ảnh Tô Hồng Long