CON GÁI ĐỨC TÔ HIẾN THÀNH NGUYÊN TỪ HOÀNG HẬU TÔ PHƯƠNG LAN

Trong quyển sách “Nhà Trần và con người thời Trần” do Viện Sử học và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam xuất bản năm 2004, trang 216, nhà báo Nguyến Sỹ Chân có viết một câu “Năm Canh Thìn, Trần Hấp sinh ra Trần Quý, còn có tên là Lý. Ông Lý lấy được con gái Thái úy nhà Lý là Tô Hiến Thành” nhưng không cho biết tên người con gái ấy. Một quyển sách khác xuất bản ở Thái Bình cũng viết về sự kiện này nói bà tên là Tô Thị Hiền, lấy Trần Lý khi bà mới 15 tuổi. Trên đây là thông tin rất quan trọng nhưng chưa đầy đủ vì chưa khai thác được gì thêm từ thông tin đó.

 May sao, tôi lại tìm được quyển Tạp chí Văn hóa Họ Trần số 1, xuất bản tháng 10-2010 trong đó có in Phả hệ Họ Trần. Bản Phả hệ khá dài, chỉ xin trích một số dòng có liên quan. Phả hệ viết:

 Đời 1. Trần Tự Kình (1103-1193) sau được truy tôn là Mục Tổ Hoàng đế.

 Đời 2. Trần Tự Hấp (1135-1206) sau được truy tôn là Ninh Tổ Hoàng đế.

 Đời 3. Trần Lý (1160-1210) sau được truy tôn là Nguyên Tổ Hoàng đế.

     Vợ: Tô Phương Lan sau được truy tôn là Nguyên Từ Hoàng hậu.

    Ở cột ghi chú viết: Có anh là Tô Trung Từ làm quan triều Lý.

    Các con: Trần Thừa, Trần Tự Khánh, Trần Thị Dung, Trần Thị Tam Nương.

 Từ những thông tin trên có thể rút ra hai kết luận quan trọng:

  -Tô Trung Từ là con trai Đức Tô Hiến Thành vì Tô Phương Lan là con gái Đức Tô Hiến Thành; Tô Trung Từlà anh trai Tô Phương Lan, rõ ràng là con trai Đức Tô Hiến Thành.

  - Đức Tô Hiến Thành là Ngoại tổ các vua nhà Trần. Ban liên lạc Họ Trần Việt Nam đã nhận Họ Tô Việt Nam là “họ ngoại”.

  Tên bà còn được ghi trong “Văn tế Tổ Họ Trần”. Bài Văn tế này cũng in trong Tạp chí Văn hóa Họ Trần nói trên (trang 63).

 Văn tế sau khi cung thỉnh Thái Thượng hoàng Trần Thừa…., đồng cung thỉnh Thủy tổ Trần Kình…, Đệ nhị tổ Trần Hấp…, Đệ tam tổ Trần Lý truy tôn Chiêu Vương Nguyên Tổ Hoàng đế, tận dương mệnh Kỷ Tỵ niên (1210), Nguyên Tổ tỉ Tô Phương Lan Hoàng hậu.

 Tài liệu viết trong sách về Tô Phương Lan chỉ ngắn gọn mấy dòng như trên nhưng cũng đủ nói lên tầm vóc của Bà. Nhân dân ta có câu “Phúc đức tại mẫu. Hiểu theo ý này thì Tô Phương Lan là người phúc đức tuyệt vời vì bà đã sinh ra nhiều vĩ nhân, danh nhân Họ Trần trong lịch sử Việt Nam.

 Bà là Thân mẫu của Thái Thượng hoàng Trần Thừa, Kiến Quốc Đại vương Trần Tự Khánh, Linh Từ Quốc mẫu Trần Thị Dung; nhạc mẫu của Thái sư Trần Thủ Độ.

 Bà là Tổ mẫu (Bà nội) của Trần Thái Tông Trần Cảnh, An Sinh vương Trần Liễu, Hoài Đức vương Trần Bà Liệt.

 Bà là Cụ nội của Thánh Tông Hoàng đế Trần Hoảng, Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, Thượng tướng Thái sư Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải, Chiêu Văn Đại vương Á thánh Trần Nhật Duật.

 Tên Bà không được ghi trong sử sách, nhưng với tấm lòng ngưỡng mộ, chúng ta suy tôn Bà là “Người con gái Họ Tô đáng kính nhất trong lịch sử”

                                                                             Tô Bỉnh