Theo các tư liệu chính thức của Ban liên lạc Họ Tô Việt Nam thì Họ Tô xã Ngư Lộc từ khi Thủy tổ Tô Tường Vân về định cư lập nghiệp khoảng nửa cuối thế kỉ XII đã ba lần xây dựng nhà thờ.

Thủy tổ Tô Tường Vân về định cư ở làng Diêm Phố, đến cuối thế kỉ XVII đã thành một chi họ lớn và năm 1756 đã xây dựng được nhà thờ họ. Năm 1827 một trận bão lớn đã cuốn trôi hàng ngàn nóc nhà của làng  Diêm Phố. Dân làng  Diêm Phố phải chuyển cư vào xã Ngư Lộc hiện nay lập làng mới. Năm Thành Thái thứ 6(1894) , Họ Tô xã Ngư Lộc xây được nhà thờ ở nơi định cư mới. Nhưng ngày 15-11-1952, tầu chiến Pháp bắn đại bác vào làng , đốt cháy 300 nóc nhà. Nhà thờ Họ Tô xã Ngư Lộc bị phá hủy.

Năm 1990, Hội đồng gia tộc vận động con cháu xây dựng quỹ họ,mỗi năm mỗi hộ đóng góp 60.000đ( là khoản tiền lớn lúc đó), thực hiện trong 5 năm . Bằng tiền đóng góp đó, chi họ đã xây dựng lại nhà thờ lần thứ ba, khánh thành ngày 22-12-1996.

Trải qua 20 năm, nhà thờ đã xuống cấp, nên đầu năm 2016, Hội đồng gia tộc lại vận động đóng góp để xây dựng lại. Việc xây dựng nhà thờ đáp ứng đúng nguyện vọng của bà con nên mặc dù mức đóng góp mới khá cao (thu theo đầu hộ là 3 triệu và mỗi suất đinh đóng 1,5 triệu), nhưng chỉ một thời gian ngắn đã thu được 1,2 tỉ đồng. Ngày 4-4-2016, khởi công xây dựng nhà thờ mới và vừa xây dựng vừa vận động đóng góp tiếp. Đến cuối tháng 10-2016 đã xây dựng xong hết 1.780.000.000 đồng và ngày 22-11-2016 đã long trọng tổ chức lễ khánh thành.

Trong các chi Họ Tô Việt Nam, có lẽ có ít chi họ nào mà trong gần ba thế kỉ(1756-2016) đã bốn lần xây dựng nhà thờ họ, lần sau to đẹp hơn lần trước, thể hiện tinh thần luôn nhớ về cội nguồn. Nhà thờ Họ Tô xã Ngư Lộc không chỉ là tài sản vô giá về vật chất- tinh thần của chi họ mà còn mang ý nghĩa quan trọng với Họ Tô Việt Nam.vi ở đây còn lưu giữ được những tư liệu quý giá, ghi rõ nơi đây thờ Khởi tổ của Họ Tô Ngư Lộc là Đại tướng quân Tô Quý Công tự Hiến Thành mất ngày 5 tháng Chín. Ngày mất này trùng với ngày hóa của vị thánh thờ ở đình làng Hoằng Trường, huyện Hoằng Hóa là Đức Tô Hiến Thành. Điều này chứng tỏ Họ Tô Ngư Lộc là hậu duệ của Đức Tô Hiến Thành.Ở đây còn thờ một bà Thánh mẫu hiệu là Ngọc Dung công chúa, theo chúng tôi rất có thể là phu nhân của Đức Tô Hiến Thành là bà Lã Thị Dung ( ở đình làng Lạc Thị, huyện Thanh Trì, Hà Nội ghi là Phương Dung công chúa ). Nhà thờ Họ Tô Ngư Lộc còn thờ Thủy tổ của chi họ là Tô Tường Vân, giỗ ngày 25 tháng Hai. Thủy tổ Tô Tường Vân cũng là hậu duệ cửa Đức Tô Hiến Thành, về đây định cư lập nghiệp từ cuối thế kỉ XII: nếu tính theo độ tuổi lúc đó thì chỉ có thể là con trai hoặc cháu nội Đức Tô. Họ Tô xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc cũng thờ Thủy tổ Tô Tường Vân, cũng giỗ ngày 25 tháng  Hai nên có thể khẳng định là chi họ anh em của Họ Tô Ngư Lộc và như vậy cũng là dòng dõi Đức Tô.

Ban Liên Lạc Họ Tô Việt Nam chúc mừng Họ Tô xã Ngư Lộc đã dành nhiều tiền của và công sức trong gần 300 năm qua đã bốn lần xây dựng nhà thờ Tổ nay đã thành công trình bền vững. Đề nghị chi họ tiếp tục tôn tạo và giữ gìn nhà thờ vì đây không chỉ là địa điểm thiêng liêng của chi họ mà còn là “địa chỉ đỏ” của dòng Họ Tô Việt Nam .

                                                                                                               Tô Bỉnh