Quê ở làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, Nghệ Sĩ Ưu Tú Tô Lan Phương sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng và yêu nghệ thuật. Chị là học sinh Trường Chu Văn An và ngụ tại phố Hàng Cót,  Hoàn Kiếm, Hà Nội. Thời học sinh Tô Lan Phương là thành viên của Đội Sơn Ca thuộc Đài Tiếng nói VN. Được đào tạo chính quy thanh nhạc tại trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Hà Nội), tốt nghiệp loại xuất sắc. 

Năm 1967 Tô Lan Phương được nhà trường cử đi nước ngoài học tập tiếp nhưng chị tình nguyện vào chiến trường miền Nam (B2) và là ca sĩ chính trong Đoàn Văn công Giải phóng miền Nam – trực thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam.

Trong những năm tháng dài của cuộc chiến tranh gian khổ và ác liệt, chị là Nghệ sĩ – Chiến sĩ đã đem tiếng hát của mình phục vụ quên mình, là nguồn cổ vũ, lôi cuốn đối với quân và dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và giải phóng miền Nam, được đồng bào và chiến sĩ vô cùng quý mến. Một đại đội của Sư đoàn 9 trước giờ chiến đấu vào Sài Gòn đã lấy tên “Đại đội Tô Lan Phương” làm tên của đơn vị mình.

Với những khúc hát như: Xuân chiến khu, Những cô gái quan họ, Bài ca năm tấn… , giọng hát của chị đã có sức cổ vũ lớn đối với những người chiến sĩ trên đường Trường Sơn và chiến trường Nam Bộ, góp phần tạo nên những chiến công trong thời kỳ đạn lửa chống Mỹ cứu nước.

Sau khi đất nước thống nhất, Tô Lan Phương công tác tại Đoàn Nghệ thuật Ca Múa Nhạc Bông Sen Thành phố Hồ Chí Minh, với giọng hát của mình Tô Lan Phương tiếp tục phục vụ biểu diễn trên sân khấu vùng mới giải phóng, trong cả nước và cả ở nước ngoài.

Chị có giọng hát đẹp, có kỹ thuật thanh nhạc vững vàng qua đào tạo tại Nhạc viện Hà Nội và tu nghiệp ở nước ngoài. 

Năm 1981, tại Tiệp Khắc (cũ), chị giành giải thưởng đặc biệt tại cuộc thi nhạc nhẹ quốc tế mang tên “Bratislavski” với bài Bóng cây Kơnia (Phan Huỳnh Điểu – Ngọc Anh). Sau cuộc thi, chị được tiếp tục tập huấn tại Tiệp Khắc, giúp chị nâng cao thêm một bước phong cách biểu diễn nhạc nhẹ. 

Tháng 8 năm 1984, Tô Lan Phương giành được giải thưởng. Ấn Tượng nhất trong cuộc thi nhạc nhẹ quốc tế “Gala 84” Habana – CuBa.

Huy chương vàng tại Hội diễn Ca Múa Nhạc toàn quốc lần thứ nhất tại Hà Nội.

Nhà nước tặng thưởng: 

• Danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (đợt đầu tiên)
• Huân chương Kháng chiến hạng 1-2-3.
• Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhất và nhiều huân huy chương các lãnh vực Văn hoá Nghệ thuật…

                                                                              Theo H. V.G