Bộ phận một cửa xã Vinh Mỹ (Ảnh TL)

          Khởi tổ của Họ Tô xã Vinh Mỹ, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên – Huế là ngài Tô Văn Giám, quê gốc từ Thanh Hóa (không rõ xã, huyện nào), di cư đến làng Đơn Chế từ cuối thế kỷ 17, cách nay khoảng hơn 300 năm. Ngài lấy vợ lập nghiệp rồi định cư luôn ở làng Đơn Chế, xã Vĩnh Giang, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Đời thứ ba làm được nhà thờ tạm bằng tranh tre.

          Sau một thời gian làm ăn khấm khá, con cái đề huề, xét vùng đất thôn Đơn Chế có nhiều thuận lợi, ngài đã về quê dời mộ cha mẹ từ Thanh Hóa vào táng tại Đơn Chế. Vì vậy con cháu Họ Tô xã Vinh Mỹ đã suy tôn ngài Tô Văn Giám là Thế tổ khai canh (khởi nghiệp), ngài Tô Văn Vạc là Thủy tổ.

          Đến đời thứ 5 ngài Tô Văn Chánh và vợ lên làm ăn, lập nghiệp ở thôn Mỹ Lợi, xã Vinh Mỹ đến ngày nay. Được một thời gian, con cháu  đã đông hơn, làm ăn khá giả, đến đời thứ 7 làm nhà thờ kiên cố 3 gian, 2 trái trên thửa đất rộng 6 sào.

          Tính từ Thủy tổ đến hậu duệ ngày nay là 12 đời với khoảng 40 hộ, 150 nhân khẩu (70 năm, 80 nữ).

          Lúc đầu chi Họ Tô Vinh Mỹ có 4 cành, nhưng cành 1, cành 2, cành 4 đều vô tự không có người nối dõi. Ngày nay Họ Tô xã Vinh Mỹ chỉ còn lại cành 3, nên chi họ ít người.

          Nghề nghiệp chính của bà con trong họ chủ yếu  là nông nghiệp, một số là công chức nhà nước, giáo viên. Đời sống bà con đủ ăn, một số khá giả, không có hộ nghèo. Đa số bà con tập trung tại xã Vinh Mỹ, một số công tác lập nghiệp tại địa phương khác, hoặc ở nước ngoài.

          Năm 2004 họ tộc đã xây được lăng mộ cho Thủy tổ Tô Văn Vạc khang trang đẹp đẽ. Hằng năm cứ đến ngày 16 tháng Tám âm lịch, con cháu các nơi đều về, ngày 17 tháng Tám tổ chức lễ Kỵ Hiệp và sáng 18 tháng Tám lo lễ tảo mộ (Chạp mả).

          Tô Thân Ái