Các Nhà nước, các tổ chức chính trị, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị-xã hội khi thành lập thường đưa ra một cụm từ để nói rõ tính chất, mục đích, phương hướng  hoạt động của tổ chức đó. Cụm từ này nếu gọi theo tiếng nước ngoài là slogan, dịch ra tiếng Việt là khẩu hiệu và tùy theo ngữ cảnh có thể mang tên gọi khác nhau.

 Cách mạng tư sản dân quyền Pháp 1789 đưa ra khẩu hiệu “Tự do – Bình đẳng – Bác ái” (Liberté – Egalité – Fraternité) gọi là Phương châm quốc gia.

 Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa khi thành lập, đưa ra khẩu hiệu “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” gọi là Tiêu ngữ quốc gia. Tiêu ngữ của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không chỉ là dòng chữ được ghi ở hàng đầu trong các giấy tờ hành chính, mà còn là mục tiêu phấn đấu của Đảng và Nhà nước, làm cho dân giầu, nước mạnh, nhân dân ấm no hạnh phúc, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

 Ban liên lạc (nay là Hội đồng) Họ Tô Việt Nam từ khi thành lập đến nay đã hai lần đưa ra phương châm, khẩu hiệu hành động mà ta gọi là “tiêu chí”.

 Trong 4 nhiệm kỳ đầu (1998-2018), ta dùng tiêu chí “Chắp nối dòng họ-Tìm về cội nguồn”. Khẩu hiệu đó đưa ra rất chuẩn xác và đem lại kết quả to lớn.

 Bằng mọi biện pháp tích cực nhất, ta đã chắp nối được 450 chi Họ Tô ở 49 tỉnh, thành phố (trong 64 tỉnh, thành phố của cả nước) có đông người Họ Tô sinh sống thành các chi họ. Trên cơ sở đó đã thành lập được 26 Ban liên lạc Họ Tô ở 26 tỉnh, thành phố. Đã nghiên cứu hàng ngàn trang tài liệu, viết hàng trăm bài viết, tổ chức hàng chục chuyến khảo sát điền dã tìm về cội nguồn của cả dòng họ và cội nguồn của nhiều chi họ. Đỉnh cao của công cuộc “Tìm về cội nguồn” là đã tổ chức Lễ suy tôn Thần Long Đỗ-Tô Lịch, Thành hoàng thành Thăng Long là Thủy Tổ Họ Tô Viêt Nam. Sở dĩ tiêu chí đưa ra đã thu được kết quả rất tốt đẹp như trên vì tiêu chí đã trở thành khẩu hiệu hành động của toàn dòng họ, từ Ban liên lạc toàn quốc đến từng chi họ đều tập trung vào nhiệm vụ “Chắp nối dòng họ-Tìm về cội nguồn”.

 Đến nhiệm kỳ V và sang nhiệm kỳ VI, HĐHTVN đã đề ra tiêu chí “Đoàn kết-Tự cường-Nghĩa tình-Phát triển”. Tiêu chí này không chỉ là phương châm chỉ đạo hoạt động dòng họ trong thời kỳ mới mà còn là truyền thống tốt đẹp đã xây dựng được trong 4 nhiệm kỳ trước. Tiêu chí đề ra là chuẩn xác nhưng chưa có kế hoạch tổ chức thực hiện tiêu chí, chưa vận dụng tiêu chí trong hoạt động dòng họ nên mặc dù đã qua 8 năm (2018-2026) nhưng kết quả còn rất mờ nhạt.

 Có một vấn đề cần xem xét là dùng từ “Tiêu chí” đã đúng chưa.

 Theo Từ điển thì tiêu chí là những chuẩn mực, dấu hiệu hoặc quy tắc được đặt ra để làm cơ sở đánh giá, phân loại, nhận biết một sự vật, sự việc. thí dụ Tiêu chí của cuộc vận động Xây dựng nông thôn mới, Tiêu chí xác định hộ nghèo…

 Còn các nội dung Ban liên lạc (Hội đồng) Họ Tô Việt Nam đề ra trong 6 nhiệm kỳ vừa qua là Phương hướng, mục tiêu phấn đấu, không phải là chuẩn mực, quy tắc để đánh giá vì vậy không nên gọi là tiêu chí. Như ở phần đầu bài viết này đã phân tích thì cụm từ “Chắp nối dòng họ-Tìm về cội nguồn” hoặc “Đoàn kết-Tự cường-Nghĩa tình-Phát triển” nên gọi là Tiêu ngữ, Phương châm hay Khẩu hiệu. Nếu gọi là Khẩu hiệu thì không phải là khẩu hiệu suông mà phải là “khẩu hiệu hành động”, là mục tiêu phấn đấu, gắn với các hoạt động hàng ngày của dòng họ.

 Đề nghị những ai quan tâm đến vấn đề này, đặc biệt là Ban Tổ chức, Ban Thông tin của Thường trực HĐHTVN nên có ý kiến trao đổi để trong Hội nghị tổng kết cuối năm 2026 có thể kết luận dùng từ nào thay cho hai từ ‘Tiêu chí” cho “danh chính ngôn thuận”.

                                                                                          Tô Bỉnh